Ofis için sunucu seçimi: çalışan sayısı, Logo/Mikro, dosya paylaşımı ve e-postaya göre tower sunucu mu, NAS mı, bulut sunucu mu
Ofis için sunucu seçimi çalışan sayısına, Logo/Mikro gibi SQL tabanlı programlara, dosya paylaşımına ve uzaktan erişime göre değişir. 5, 15 ve 40 kişilik ofis örnekleri, NAS'ın yettiği ve yetmediği durumlar, tower ile bulut sunucunun artı ve eksileri, karar tablosu ve geçiş adımları bu rehberde.
Batuhan Çelikel12 dk okuma
Ofisiniz için ilk sunucuyu alacaksanız ya da eskiyen makineyi yenileyecekseniz, karşınıza üç seçenek çıkar: ofise konan tower sunucu, dosya paylaşımı için NAS ya da veri merkezinde çalışan bulut sunucu. Doğru sunucu seçimi marka ya da modelle değil, sunucunun yapacağı işle başlar. Bu rehber KOBİ sahipleri ve BT sorumluları için hazırlandı. Çalışan sayısına, Logo veya Mikro gibi iş yazılımlarına, dosya paylaşımına ve e-postaya göre hangi seçeneğin uygun olduğunu karar ölçütleriyle anlatıyor.
Sunucu seçimine iş yükünden başlayın
Teklif istemeden önce sunucunun ofiste hangi işleri yapacağını tek tek yazın. Sunucu seçimindeki hataların çoğu, bu listeyi çıkarmadan donanım almaktan doğar. Şu soruları yanıtlayın:
- Dosya paylaşımı: Kaç kişi ortak klasör kullanıyor, toplam veri kaç GB ve yılda ne kadar büyüyor?
- İş yazılımı: Logo, Mikro, Netsis, ETA gibi bir program var mı? SQL Server ile mi çalışıyor? Veritabanı dosyalarının toplam boyutu ne kadar?
- Kimlik yönetimi: Kullanıcı hesapları, parola politikası ve klasör yetkileri merkezi olarak (Active Directory) mi yönetilecek?
- Uzaktan erişim: Evden çalışan, sahada olan ya da şubeden bağlanan kullanıcı var mı?
- E-posta: Kurumsal e-posta ofiste mi barındırılacak, yoksa bir e-posta hizmetinde mi?
- Yedek: Bugün yedek nereye alınıyor ve en son ne zaman geri yükleme denendi?
Bu listenin çıktısı, iş yükü tablosudur. Örneğin "12 kullanıcı, Logo Tiger, SQL veritabanı 18 GB, 400 GB ortak dosya, 4 kişi evden bağlanıyor" gibi bir satır, hangi sunucu tipinin gerektiğini büyük ölçüde belirler.
Mevcut kullanımı ölçün
Eski bir sunucunuz varsa tahmin yerine ölçüm yapın. Windows'ta Görev Yöneticisi ve Kaynak İzleyicisi ile mesai saatinde CPU, bellek ve disk kullanımına bakın. Daha sağlıklı veri için Performans İzleyicisi'nde bir hafta boyunca işlemci, kullanılabilir bellek ve disk kuyruk uzunluğu sayaçlarını kaydedin. Ay sonu ve dönem kapanışı gibi yoğun günler mutlaka bu ölçüme girsin; ofis sunucusu ortalama yüke göre değil, en yoğun saate göre boyutlanır.
Kullanıcı sayısına göre CPU, RAM ve disk: 5, 15 ve 40 kişilik ofis
Aşağıdaki değerler başlangıç noktasıdır, kesin ihtiyaç değildir. Kullandığınız yazılımın üreticisinin yayımladığı sistem gereksinimlerini her zaman kontrol edin ve ilk hafta ölçerek düzeltin. Bulut sunucunun avantajı, yanlış tahmini sonradan kaynak ekleyerek düzeltebilmenizdir. Ofisteki fiziksel sunucuda bu, yeni parça almak demektir.
5 kişilik ofis
Tipik iş yükü: ortak klasör, küçük bir muhasebe ya da ön muhasebe programı, belki iki kişinin evden erişimi.
- CPU: 4 çekirdek ya da 4 vCPU çoğu durumda yeterlidir.
- RAM: Yalnız dosya paylaşımı için 8 GB, SQL tabanlı program da çalışacaksa 16 GB daha rahat bir başlangıçtır.
- Disk: SSD ya da NVMe şart. Kapasiteyi bugünkü verinin en az iki katı olarak planlayın.
Bu ölçekte yalnız dosya paylaşımı varsa NAS çoğu zaman yeterlidir. Logo veya Mikro varsa tek bir Windows sunucu, ister ofiste ister bulutta, işi görür.
15 kişilik ofis
Tipik iş yükü: SQL Server üzerinde çalışan bir ERP, ortak dosyalar, kullanıcı hesaplarının merkezi yönetimi ve uzak masaüstü ile bağlanan birkaç kullanıcı.
- CPU: 8 vCPU civarı, uzak masaüstü oturum sayısı arttıkça daha fazlası.
- RAM: 32 GB iyi bir başlangıçtır. SQL Server ve her uzak masaüstü oturumu ayrı bellek tüketir; programın oturum başına ne kadar bellek kullandığını ilk hafta ölçün.
- Disk: NVMe, veritabanı ve işletim sistemi için ayrı birimler tercih edilir.
Bu ölçekte uzak masaüstü (RDS) lisansı ve SQL Server sürümü maliyetin önemli bir parçası olur. SQL Server Express ücretsizdir ama veritabanı boyutu, kullanabildiği çekirdek ve bellek sınırlıdır. Kullandığınız Express sürümünün sınırlarını Microsoft'un SQL Server sürüm karşılaştırma belgesinden kontrol edin; veritabanı sınıra yaklaşıyorsa Standard sürüme geçiş bütçesini baştan planlayın.
40 kişilik ofis
Bu ölçekte tek makineye her şeyi yüklemek risklidir: bir güncelleme ya da arıza tüm ofisi durdurur. Genellikle şu ayrım yapılır:
- SQL sunucusu: Yalnız veritabanı, yüksek bellek ve hızlı disk.
- Uzak masaüstü sunucusu ya da sunucuları: Kullanıcı oturumları için, kullanıcı sayısı arttıkça ikinci bir oturum sunucusu.
- Dosya ve kimlik hizmeti: Active Directory ve ortak klasörler ayrı bir sunucuda ya da NAS'ta.
Burada kaynakları rakamla vermek yanıltıcı olur; çünkü 40 kişinin tamamının aynı anda ERP kullanıp kullanmadığı belirleyicidir. Eşzamanlı kullanıcı sayısını ölçün ve boyutlandırmayı bu sayıya göre yapın.
Yalnız dosya paylaşımı için NAS yeter mi, ne zaman yetmez
NAS, ağ üzerinden dosya paylaşmak için tasarlanmış bir depolama cihazıdır. Ortak klasör, tarayıcı çıktıları, proje dosyaları ve masaüstü bilgisayar yedekleri için uygun maliyetli ve sessiz bir çözümdür.
NAS'ın yettiği durumlar:
- Ofiste yalnız dosya paylaşımı yapılıyor, SQL tabanlı bir program yok.
- Kullanıcılar çoğunlukla ofis içinden bağlanıyor.
- Klasör yetkileri basit (muhasebe, satış, ortak gibi birkaç grup).
NAS'ın yetmediği durumlar:
- Logo, Mikro, Netsis gibi SQL Server isteyen programlar. Bu programlar Windows üzerinde çalışan bir SQL Server ister; veritabanını NAS paylaşımına koymak desteklenen bir yapı değildir ve veri bozulması riski taşır.
- Uzak masaüstü ihtiyacı. NAS, kullanıcıya programı çalıştırabileceği bir masaüstü sunmaz.
- Gelişmiş kimlik yönetimi. Bazı NAS cihazları dizin hizmetine katılabilir, ama grup ilkesi, bilgisayar yönetimi gibi işler Windows Server ister.
- Uzaktan erişimin güvenliği. NAS'ı internete doğrudan açmak, fidye yazılımı açısından en riskli uygulamalardan biridir.
En önemli uyarı: NAS'taki RAID yedek değildir. RAID bir diskin bozulmasına karşı korur; silinen dosyaya, fidye yazılımına, yangına ya da hırsızlığa karşı korumaz. NAS kullanıyorsanız verinin ayrı bir yerde, tercihen ofis dışında bir kopyası olmalı.
Logo, Mikro ve Netsis çalışan ofiste sunucu seçimi
İş yazılımı olan bir ofiste sunucu seçimini belirleyen iki bileşen vardır: SQL Server ve uzak masaüstü.
SQL Server tarafı
Logo, Mikro ve Netsis gibi programlar verilerini SQL Server veritabanında tutar. Performansı en çok etkileyen kaynaklar sırasıyla disk gecikmesi ve bellektir. Eski bir mekanik diskten NVMe'ye geçmek, işlemci yükseltmekten çoğu zaman daha fazla fark yaratır. Karar ölçütleri:
- Veritabanı dosyalarının toplam boyutunu SQL Server Management Studio'dan ya da veri klasöründen öğrenin.
- Bellek, en az sık kullanılan veriyi taşıyacak kadar olmalı. Bellek yetersizse disk sürekli okunur ve program yavaşlar.
- Kullanılan SQL sürümünün yazılım üreticisi tarafından desteklendiğini doğrulayın; her ERP sürümü her SQL sürümüyle uyumlu değildir.
Uzak masaüstü tarafı
İş yazılımını ofis dışından kullanmanın en yaygın ve güvenli yolu uzak masaüstüdür (RDS). Kullanıcının bilgisayarına yalnız ekran görüntüsü gelir, program ve veri sunucuda kalır. Bu sayede yavaş bir ev internetinde bile program, istemci kurulumuna göre çok daha tutarlı çalışır.
Uzak masaüstü için Windows Server lisansının yanında kullanıcı ya da cihaz başına RDS CAL gerekir. Bu lisans maliyeti, tower ile bulut karşılaştırmasında unutulmaması gereken bir kalemdir. Microsoft'un RDS lisanslama belgesi kullanıcı ve cihaz başına CAL farkını açıklar.
Logo kullanıyorsanız, programın İstanbul'da çalışan Logo sunucu seçeneğinde nasıl kurgulandığına bakarak kendi iş yükü tablonuzla karşılaştırabilirsiniz.
Ofiste tower sunucu mu, bulut sunucu mu: elektrik, UPS, gürültü, yedek ve KVKK
Tower sunucu, masa altına ya da bir dolaba konabilen, kasaya benzeyen fiziksel sunucudur. Rack sunucuya göre daha sessiz ve dolap gerektirmez; küçük ofisler için tasarlanmıştır. Bulut sunucu ise veri merkezinde, sanallaştırılmış kaynak havuzundan size ayrılan bir sunucudur. İki seçeneği aynı ölçütlerle karşılaştırın.
Tower sunucunun artıları
- Yerel ağ hızı: Büyük dosyalar (CAD, video, fotoğraf arşivi) ofis içinde hızlı açılır.
- İnternet kesintisinde çalışmaya devam: Ofis içi kullanıcılar internet gitse de dosyaya ve programa ulaşır.
- Tek seferlik yatırım: Aylık kira yerine donanım bir kez alınır ve amortize edilir.
Tower sunucunun eksileri ve gizli maliyetleri
- Elektrik ve UPS: Sunucu sürekli açıktır. Kesintide düzgün kapanması için UPS ve UPS akülerinin periyodik değişimi gerekir.
- Ortam: Isınan bir dolap, toz ve havalandırma eksikliği donanım ömrünü kısaltır. Fan sesi açık ofiste rahatsız edicidir.
- Arıza süresi: Disk, anakart ya da güç kaynağı arızasında parça gelene kadar ofis durabilir. Garanti kapsamı ve yerinde servis süresi satın alırken netleşmeli.
- Yedek ve felaket senaryosu: Yangın, su baskını ya da hırsızlıkta sunucu ve aynı ofisteki yedek birlikte kaybolur. Ofis dışı yedek ayrıca kurulmalı.
- Güncel tutma: İşletim sistemi güncellemeleri, firmware ve donanım izlemesi sizin sorumluluğunuzdadır.
- Fiyat dalgalanması: RAM ve SSD fiyatları ile kur, donanım alımını doğrudan etkiler.
Bulut sunucunun artıları
- Altyapı veri merkezinde: Elektrik, soğutma, yedekli güç ve ağ veri merkezinin sorumluluğundadır.
- Esneklik: Kullanıcı sayısı artınca vCPU, RAM ve disk eklenir; donanım almanız gerekmez.
- Her yerden erişim: Şube ve evden çalışanlar aynı sunucuya, aynı hızda bağlanır.
- Snapshot ve yedek: Güncelleme öncesi snapshot almak ve yedeği ayrı bir konumda tutmak kolaydır.
Bulut sunucunun eksileri
- İnternete bağımlılık: Ofis interneti kesilirse sunucuya ulaşılamaz. Kritik ofislerde ikinci bir internet hattı ya da mobil yedek hat düşünülmeli.
- Büyük dosyalar: Çok büyük dosyalarla çalışan ekiplerde dosyaları internet üzerinden açmak yavaş kalabilir.
- Sürekli gider: Kira her ay ödenir; çok uzun vadede toplam maliyet tower'ı geçebilir. Karşılaştırmayı elektrik, UPS, garanti ve personel zamanı dahil 3 ila 5 yıllık toplam maliyetle yapın.
KVKK açısından
Ofiste müşteri, personel ya da cari bilgisi gibi kişisel veri tutuluyorsa sunucunun ve yedeğin nerede durduğu önem taşır. Yurt dışındaki bir sunucuya kişisel veri koymak KVKK 9. madde kapsamında yurt dışına aktarım sayılabilir. Türkiye lokasyonlu bir bulut sunucu, verinin yurt içinde kalmasını kolaylaştırır; yedeğin de aynı şekilde Türkiye'de tutulduğunu ayrıca kontrol edin. Kesin değerlendirme için KVKK danışmanınızla çalışın.
Hibrit seçenek
Çoğu ofis için en dengeli yapı karma olabilir: büyük dosyalar ve tarayıcı çıktıları ofisteki NAS'ta, iş yazılımı ve SQL Server bulut sunucuda, NAS'ın şifreli yedeği de ofis dışında. Bu yapıda internet kesildiğinde dosya işleri sürer, iş yazılımı ise şubelerden ve evden erişilebilir kalır.
E-posta ve Active Directory için karar
E-posta: Küçük ve orta ölçekli bir ofiste e-postayı ofis sunucusunda barındırmak genellikle önerilmez. Statik IP, ters DNS, SPF, DKIM, DMARC, spam filtresi ve sürekli güncelleme gibi işler ayrı bir uzmanlık ister. Bir kurumsal e-posta hizmeti kullanmak, sunucunuzun kaynaklarını iş yazılımına bırakır. Sunucu seçiminde e-postayı ayrı bir kalem olarak düşünün.
Active Directory: 10 kullanıcının üzerinde, parola politikası ve klasör yetkilerinin merkezi yönetimi ciddi zaman kazandırır. Bulutta çalışan bir etki alanı denetleyicisi de olabilir; ancak ofis bilgisayarları etki alanına katılacaksa ofis ile sunucu arasında sürekli bir VPN bağlantısı gerekir. Yalnız uzak masaüstü kullanıcılarını yönetecekseniz etki alanını bulut sunucuda kurmak daha sade bir yapıdır.
Uzaktan çalışan ve şubeli ofisler için erişim: VPN, RDS ve bulut
Uzaktan erişimde üç temel yöntem vardır:
- VPN ile ofis ağına bağlanmak: Kullanıcı ofis ağının parçası olur. Dosya erişimi için uygundur, ama SQL tabanlı programı VPN üzerinden kendi bilgisayarında çalıştırmak yavaş ve kopmalara açık olur.
- Uzak masaüstü (RDS): Program sunucuda çalışır, kullanıcıya ekran gelir. İş yazılımı için en tutarlı yöntemdir.
- Bulut sunucuda RDS: Sunucu zaten veri merkezinde olduğundan şubeler ve evden çalışanlar eşit koşulda bağlanır; ofis internetinin yükleme hızı darboğaz olmaz.
Hangi yöntemi seçerseniz seçin, RDP portunu (3389) doğrudan internete açmayın. RD Gateway, VPN ya da IP kısıtıyla erişimi daraltın ve çok faktörlü doğrulama ekleyin. Ekibinizin ofis dışından aynı masaüstünde çalışması hedefse uzak masaüstü çözümü bu kurguyu hazır sunar.
Karar tablosu ve geçiş adımları
| Durum | Önerilen yapı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| 1-10 kişi, yalnız dosya paylaşımı | NAS | Ofis dışı yedek, NAS'ı internete açmamak |
| 1-10 kişi, Logo/Mikro, herkes ofiste | Tower ya da bulut sunucu | SQL sürüm sınırı, UPS |
| 5-25 kişi, Logo/Mikro, evden ve şubeden erişim | Bulut sunucu + RDS | RDS CAL, internet yedeği |
| Büyük dosyalarla çalışan ekip + ERP | Hibrit: ofiste NAS, ERP bulutta | Dosya ve ERP yedeklerini ayrı planlamak |
| 25+ kişi, yoğun ERP | Ayrı SQL ve RDS sunucuları | Eşzamanlı kullanıcı ölçümü, izleme |
| Kişisel veri yoğun, KVKK hassas | Türkiye lokasyonlu sunucu ve yedek | Yedeğin konumu, erişim kayıtları |
Geçiş adımları
- Envanter çıkarın: Programlar, sürümler, SQL veritabanları, paylaşılan klasörler, kullanıcı listesi ve lisanslar.
- Ölçün: En az bir hafta, yoğun günleri kapsayacak şekilde CPU, RAM ve disk kullanımı.
- Lisansı netleştirin: Windows Server, RDS CAL, SQL Server ve ERP lisansının yeni sunucuya taşınabilirliğini yazılım bayinizle teyit edin.
- Deneme kurulumu yapın: Yeni sunucuda programı bir test şirketiyle açın, iki üç kullanıcıyla deneyin.
- Kesinti penceresi belirleyin: Taşımayı mesai dışına planlayın, son tam yedeği alın, veriyi aktarın.
- Doğrulayın: Son fiş ve fatura numaraları, cari bakiyeler ve dosya sayıları eski sistemle aynı mı?
- Geri yükleme testi yapın: İlk hafta içinde yedekten bir veritabanını test ortamına geri yükleyin. Geri yüklenemeyen yedek, yedek değildir.
- Eski sistemi hemen kapatmayın: Birkaç hafta salt okunur olarak saklayın.
Sunucu seçiminde sık yapılan hatalar
- Masaüstü PC'yi sunucu yapmak: ECC bellek, RAID ve yedekli güç olmayan bir makine, 7/24 çalışan iş yükü için risklidir.
- Ortalama yüke göre boyutlamak: Ay sonu kapanışında yavaşlayan sunucu, en çok ihtiyaç duyulan anda sorun çıkarır.
- RAID'i yedek sanmak: Silinen ya da şifrelenen dosyayı RAID geri getirmez.
- Yedeği sunucunun yanında tutmak: Aynı odadaki harici disk, yangında ve fidye yazılımında sunucuyla birlikte gider.
- Lisansı unutmak: RDS CAL ve SQL Server sürüm sınırı, teklif karşılaştırmasını baştan değiştirir.
- RDP'yi internete açmak: Kaba kuvvet saldırılarının en sık hedeflerinden biridir.
- Mekanik diskle ERP çalıştırmak: SQL tabanlı programlarda yavaşlığın en yaygın kaynağı disk gecikmesidir.
- Büyümeyi hesaba katmamak: Bugünkü kullanıcı sayısına değil, önümüzdeki iki üç yılın planına göre karar verin.
Sık sorulan sorular
10 kişilik ofis için sunucu şart mı?
Yalnız dosya paylaşımı yapıyorsanız iyi yedeklenmiş bir NAS çoğu zaman yeterlidir. SQL tabanlı bir muhasebe ya da ERP programı varsa, veya ekip ofis dışından çalışıyorsa Windows Server çalışan bir sunucu gerekir; bu sunucu ofiste ya da bulutta olabilir.
NAS mı sunucu mu, nasıl karar veririm?
Belirleyici soru, ofiste program çalışıp çalışmayacağıdır. NAS dosya saklar ve paylaşır; programı çalıştırmaz, SQL Server ve uzak masaüstü sunmaz. Logo, Mikro ya da Netsis varsa sunucu gerekir. Dosyalar için NAS, program için sunucu kullanan hibrit yapı da yaygın bir seçenektir.
Bulut sunucuda Logo ve Mikro yavaş çalışır mı?
Uzak masaüstü ile kullanıldığında program ve veritabanı aynı sunucuda çalıştığı için hız, kullanıcının internetinden çok sunucunun diskine ve belleğine bağlıdır. Yavaşlık yaşanırsa önce disk gecikmesine, oturum başına bellek kullanımına ve SQL Server bellek ayarına bakın.
İnternet kesilirse bulut sunucudaki programa ne olur?
Ofisin interneti kesildiğinde ofis içinden sunucuya ulaşılamaz, ama evden ya da şubeden bağlananlar çalışmaya devam eder. Bu riski azaltmak için ikinci bir internet hattı ya da mobil yedek hat kurulabilir. Ofiste kesintisiz çalışması zorunlu iş varsa hibrit yapı değerlendirilmelidir.
Tower sunucu mu daha ucuz, bulut mu?
Tek başına donanım fiyatı yanıltıcıdır. Karşılaştırmaya elektrik, UPS ve akü değişimi, garanti uzatma, ofis dışı yedek, lisanslar ve bakım için harcanan personel zamanını ekleyin. Aynı iş yükü için 3 ila 5 yıllık toplam maliyeti hesaplayıp öyle karar verin.
Bu işi hazır yapmak isterseniz
Sunucuyu ofiste kurup yönetmek yerine kiralamayı düşünüyorsanız, sunucu kiralama sayfasında bulut, sanal ve fiziksel sunucu türlerini ve başlangıç fiyatlarını görebilir, yukarıdaki iş yükü tablonuzla karşılaştırabilirsiniz.
Sonuç
Ofis için doğru sunucu, en güçlü olanı değil, iş yükünüze uyandır. Yalnız dosya paylaşımı yapan küçük ofiste NAS yeterlidir. Logo, Mikro gibi SQL tabanlı programlar ve uzaktan erişim devreye girdiğinde Windows sunucu gerekir. Bu sunucunun ofiste mi bulutta mı duracağını elektrik, arıza süresi, yedek, KVKK ve toplam maliyet belirler. Önce iş yükünü yazın ve ölçün, ardından karar tablosuna göre seçin, geçişten sonra da geri yükleme testini mutlaka yapın.
- #sunucu seçimi
- #ofis sunucusu
- #nas
- #bulut sunucu
- #logo
- #mikro
- #uzak masaüstü
- #sunucu çözümleri
Yazar
Kurucu, sunucu.com.tr · Bulut altyapısı ve yapay zeka otomasyonları
sunucu.com.tr ve Sunucu UK'in kurucusu. Bulut altyapısı, sanallaştırma ve sunucu yönetimi üzerine çalışıyor; şirketlerin iş yazılımlarını, web sitelerini ve yapay zeka iş yüklerini güvenli sunuculara taşıyor. Blogdaki rehberler sahada karşılaşılan kurulum, güvenlik ve taşıma işlerinden derlenir; yazılar yapay zeka desteğiyle hazırlanır ve kaynaklarla doğrulanır.