Uzak masaüstü sunucu kiralama: kullanıcı sayısına göre paket, RDS CAL ve aylık TL maliyet hesabı

Logo, Mikro ya da ofis programlarını ofis dışından çalıştırmak için bir uzak masaüstü sunucu kiralamak istiyorsanız ilk fark edeceğiniz şey, ilanlardaki fiyatların birbiriyle karşılaştırılamaz olmasıdır. Kimi pakete Windows Server lisansı dahildir, kimine RDS CAL dahil değildir, kimi aslında tek kullanıcılıktır. Bu rehber KOBİ sahipleri ve sistem yöneticileri için; teklifleri aynı kalemlere ayırmayı, kullanıcı sayısına göre doğru boyutu seçmeyi ve kullanıcı başı gerçek aylık maliyeti hesaplamayı anlatır.

Uzak masaüstü sunucu kiralamak kimin işine yarar

Uzak masaüstü sunucusu, programın ve verinin tek bir Windows sunucuda durduğu, kullanıcıların ise RDP ile bu sunucuya bağlanıp kendi oturumlarında çalıştığı yapıdır. Kullanıcının bilgisayarına yalnız ekran görüntüsü gelir, veri ofisteki bilgisayara inmez.

Bu yapı şu durumlarda mantıklıdır:

• Şubeler ya da evden çalışanlar aynı Logo, Mikro, Netsis veritabanına bağlanıyorsa. Bu programlar ağ üzerinden doğrudan SQL'e bağlandığında uzak bağlantıda çok yavaşlar; RDP ile sunucunun yanında çalışmak bu sorunu ortadan kaldırır.
• Ofisteki sunucu eskidiyse, yedek ve güncelleme düzenli yapılmıyorsa.
• Mali müşavir ofisi gibi birden fazla programı tek yerde toplamak isteyen işletmelerde.

Mantıklı olmadığı durumlar da var: Tüm kullanıcılar aynı ofisteyse ve yerel sunucu sağlıklıysa, ya da kullanılan program web tabanlıysa uzak masaüstü gereksiz bir katman olabilir. Grafik yoğun işler (CAD, video) için de standart bir RDS sunucusu yetersiz kalır.

Paket türleri: tek kullanıcılı VDS, çok kullanıcılı RDS sunucu, paylaşımlı RDP

Piyasada "RDP sunucu" adı altında üç farklı ürün satılır. Teklif alırken hangisinin önünüzde olduğunu netleştirin.

Tek kullanıcılı Windows VDS

Size ayrılmış bir Windows sanal sunucudur. Windows Server, RDS rolü kurulmadan aynı anda en fazla 2 yönetim oturumuna izin verir. Bu oturumlar lisans açısından sunucuyu yönetmek içindir, çalışanların günlük işi için değil.

• Artı: En ucuz giriş noktası, tam yönetici yetkisi.
• Eksi: Üçüncü kişi bağlandığında biri atılır. Çok kullanıcılı kullanım için uygun değildir.

Bu sınırın neden olduğunu ve nasıl aşıldığını Windows bulut sunucuda aynı anda kaç kullanıcı bağlanır yazısında ayrıntılı anlattık.

Çok kullanıcılı RDS sunucu

Size ayrılmış Windows sunucuya Remote Desktop Session Host rolü ve lisans sunucusu kurulur, her kullanıcı için bir RDS CAL (ya da sağlayıcının aylık kiraladığı eşdeğer lisans) tanımlanır.

• Artı: Kaynak yalnız sizin, veri yalnız sizin sunucunuzda, kullanıcı sayısı lisansla birlikte büyür.
• Eksi: Kullanıcı başına lisans maliyeti eklenir; boyutlandırma doğru yapılmazsa sabah saatlerinde yavaşlık yaşanır.

KOBİ'lerin çoğu için doğru seçenek budur.

Paylaşımlı RDP

Sağlayıcının birçok müşteriye hizmet veren sunucusunda size kullanıcı hesabı açılır.

• Artı: Kullanıcı başı fiyat düşük görünür.
• Eksi: Aynı sunucudaki başka şirketlerin yükünden etkilenirsiniz, yönetici yetkiniz yoktur, SQL Server ve program sürümünü siz seçemezsiniz. Ticari ve kişisel veri içeren muhasebe verisi için güvenlik ve KVKK açısından savunması zor bir yapıdır.

Kullanıcı sayısına göre CPU, RAM ve NVMe disk boyutlandırma

Boyutlandırmada üç kalemi ayrı düşünün: işletim sistemi, SQL Server ve kullanıcı oturumları. Logo ya da Mikro aynı sunucuda SQL Server ile birlikte çalışıyorsa SQL'in belleği en büyük kalemdir.

Karar ölçütleri:

1. Eşzamanlı kullanıcı sayısını sayın, toplam kullanıcı sayısını değil. 15 hesap var ama aynı anda 8 kişi bağlanıyorsa boyutu 8 kişiye göre yaparsınız. Lisans ise kullanıcı başına alındığında toplam kullanıcıya göre hesaplanır.
2. Oturum başına belleği tahmin etmeyin, ölçün. Mevcut sunucuda yoğun bir saatte Görev Yöneticisi'nin Kullanıcılar sekmesinden oturum başına belleği not edin. Tarayıcı açık çalışan kullanıcı, yalnız ERP kullanan kullanıcıdan çok daha fazla bellek tüketir.
3. SQL Server'a üst sınır koyun. Sınırsız bırakılan SQL Server zamanla belleğin büyük kısmını alır ve oturumlar yavaşlar.
4. Disk mutlaka NVMe ya da SSD olsun. ERP yavaşlığının çoğu disk gecikmesinden gelir. Teklifte disk tipini ve varsa IOPS sınırını yazılı isteyin.
5. vCPU'da paylaşım oranını sorun. Aynı "4 vCPU" iki sağlayıcıda farklı performans verebilir.

Başlangıç için kaba bir çerçeve:

Program bazında 5, 10, 25 ve 50 kullanıcı için ayrıntılı vCPU, RAM ve disk önerilerini Logo, Mikro ve Netsis için Windows bulut sunucu seçimi rehberinde bulabilirsiniz. İlk ay ölçüm yapıp gerekirse bir kademe büyütmek, baştan büyük sunucu almaktan genellikle daha ekonomiktir; bunun için sağlayıcının kesintisiz ya da kısa kesintili boyut değiştirmeye izin verip vermediğini sorun.

Fiyata dahil olanlar ve olmayanlar: Windows Server, RDS CAL, SQL Server, yedek

Teklifleri karşılaştırmanın tek yolu her birini aynı kalemlere ayırmaktır. Her teklif için şu tabloyu doldurun:

Bazı noktalar özellikle gözden kaçar:

• RDS lisansı: Barındırma sağlayıcıları Windows ve RDS lisansını genellikle Microsoft'un sağlayıcılara yönelik aylık kiralama programı (SPLA) üzerinden verir. Elinizde kutu ya da toplu lisans RDS CAL varsa bunu kiralık sunucuda kullanabilmeniz, lisansın Yazılım Güvencesi ya da abonelik kapsamında olması gibi koşullara bağlıdır. Kullanmayı planlıyorsanız sağlayıcıdan yazılı onay alın.
• Office: Microsoft 365 uygulamalarını RDS sunucuda çalıştırmak için paylaşımlı bilgisayar etkinleştirmesi gerekir ve her Microsoft 365 planı bunu desteklemez. Hangi planların desteklediğini Microsoft'un paylaşımlı bilgisayar etkinleştirme belgesinden kontrol edin.
• SQL Server Express: Ücretsizdir ama veritabanı boyutu ve kaynak kullanımı sınırlıdır. Logo ya da Mikro veritabanınız büyüyorsa Standard sürüm maliyeti hesaba eklenmelidir.
• Yedek: "Snapshot dahil" ifadesi, verinin ayrı bir sistemde ve fidye yazılımına karşı korunmuş tutulduğu anlamına gelmez. Saklama süresini ve geri yükleme yöntemini sorun.

Lisans kurallarının resmi kaynağı için Microsoft'un RDS istemci erişim lisansı belgesine bakabilirsiniz.

Kullanıcı başı aylık TL maliyet hesabı: 5, 10 ve 20 kullanıcı örneği

Kullanıcı başı maliyeti şu formülle hesaplayın:

Kullanıcı başı aylık maliyet = (S + W + n × R + Q + Y + D) / n

• S: Sunucu kaynağının aylık ücreti (seçtiğiniz boyuta göre değişir)
• W: Windows Server lisansı (dahil değilse)
• n: Lisanslanacak kullanıcı sayısı
• R: Kullanıcı başı aylık RDS lisansı
• Q: SQL Server lisansı (Standard gerekiyorsa)
• Y: Yedek ücreti
• D: Ek hizmetler (sabit IP, yönetim, izleme)

Formülün iki önemli sonucu var. Birincisi, S, W, Q, Y ve D sabit kalemlerdir; kullanıcı arttıkça kişi başına düşen payları azalır. İkincisi, R her kullanıcı için aynıdır; kullanıcı sayısı ne olursa olsun kişi başı maliyetin tabanını RDS lisansı belirler.

Mantığı göstermek için para birimi yerine "birim" kullanalım. Bu rakamlar gerçek fiyat değildir, yalnız oranları göstermek içindir. Sabit kalemlerin (W + Y + D) toplamı 10 birim, RDS lisansı kullanıcı başı 2 birim olsun:

Görüldüğü gibi kullanıcı sayısı dört katına çıktığında toplam fatura büyür ama kişi başı maliyet düşer. 20 kullanıcıda SQL Server Standard gerekiyorsa Q kalemi eklenir ve bu tablo değişir; bu yüzden SQL ihtiyacını teklif aşamasında netleştirin.

Kendi hesabınızı yaparken:

1. Her teklifi yukarıdaki kalem tablosuna dökün.
2. Eksik kalemi "0" yazmayın; ayrıca fiyat isteyin.
3. Hesabı KDV dahil yapın, çünkü bütçenizden çıkan tutar odur.
4. 12 aylık toplamı da yazın; aylık farklar yıllık ölçekte daha net görünür.

Dolar bazlı ve TL bazlı fiyat, Türkiye lokasyonu ve KVKK

Teklifin para birimi en az fiyat kadar önemlidir. Dolar ya da euro bazlı fiyat ilk ay ucuz görünse de faturanız kur ile birlikte değişir; TL bazlı fiyat ise dönem içinde sabit kalır ama yenilemede güncellenebilir. Sözleşmede şunları sorun:

• Fiyat hangi para biriminde, faturaya hangi kurla yansıyor?
• TL fiyat ne kadar süre sabit, yenileme zammı nasıl belirleniyor?
• Taahhüt süresi bitmeden çıkarsanız ne oluyor?

Lokasyon tarafında iki konu var. Birincisi gecikme: RDP ekran akışı gecikmeye duyarlıdır. Kullanıcılarınız Türkiye'deyse İstanbul'daki bir sunucu, yurt dışındaki bir sunucuya göre genellikle daha akıcı bir deneyim verir. İkincisi KVKK: Muhasebe ve ERP verisi kişisel veri içerir. Sunucu yurt dışındaysa bu veri yurt dışına aktarılmış sayılır ve KVKK'nın aktarım kurallarına uymanız gerekir. Verinin Türkiye'de kalması bu yükü ortadan kaldırır. Sağlayıcıya yalnız sunucunun değil, yedeklerin de nerede tutulduğunu sorun.

Teslimde kontrol edilecekler: oturum sınırı, RD Gateway, yedek, gecikme

Sunucu teslim edildiğinde faturayı onaylamadan önce aşağıdakileri kontrol edin.

Oturum sınırı ve lisans modu

Aynı anda en az üç farklı kullanıcıyla bağlanın. Üçüncü kişi bağlandığında biri atılıyorsa RDS rolü ya da lisanslama düzgün yapılmamıştır.

Aşağıdaki PowerShell komutları sunucuda yalnız okuma yapar: açık oturumları listeler, yapılandırılmış lisans modunu ve kalan ek süreyi gösterir. Windows Server 2019, 2022 ve 2025 ile PowerShell 5.1 için hazırlandı. Hiçbir ayarı değiştirmediği için geri alınacak bir şey yoktur. Yönetici olarak açılmış PowerShell'de çalıştırın.

# Açık uzak masaüstü oturumlarını listeler (kullanıcı adı, oturum durumu)
qwinsta

# RDS lisans modunu okur: 2 = cihaz başına, 4 = kullanıcı başına
# Değer yoksa lisans modu yapılandırılmamış olabilir; grup ilkesini de kontrol edin
Get-ItemProperty -Path 'HKLM:\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\Terminal Server\RCM\Licensing Core' -Name LicensingMode -ErrorAction SilentlyContinue

# Lisans sunucusu bağlanmadıysa 120 günlük ek sürenin kaç günü kaldığını gösterir
$ts = Get-CimInstance -Namespace root/cimv2/TerminalServices -ClassName Win32_TerminalServiceSetting
(Invoke-CimMethod -InputObject $ts -MethodName GetGracePeriodDays).DaysLeft

Beklenen sonuç: qwinsta çıktısında test kullanıcılarınızın her biri Active durumda görünür. Lisans modu kullanıcı başına satın aldığınız lisansla eşleşir. Ek süre sayacı görünüyorsa lisans sunucusu henüz etkinleştirilmemiştir; sağlayıcıdan kalıcı lisansın ne zaman tanımlanacağını yazılı isteyin, aksi halde süre dolduğunda kullanıcılar bağlanamaz.

Güvenli erişim

3389 numaralı RDP portunun internete doğrudan açık olmaması gerekir. RD Gateway üzerinden 443 portuyla, VPN ile ya da IP izin listesiyle erişim isteyin. Güvenlik duvarı kurallarını siz değiştirecekseniz, kendi IP'nize izin veren kuralı eklemeden RDP'yi kapatmayın; aksi halde sunucuya erişiminizi kaybedersiniz. Böyle bir durumda sağlayıcının konsol erişiminin olup olmadığını önceden öğrenin. Bu konunun ayrıntıları için uzak masaüstü sunucu güvenliği yazısına bakabilirsiniz.

Yedek ve geri yükleme

İlk haftada bir dosyayı ve bir veritabanını yedekten geri yüklemeyi deneyin. Geri yüklemesi denenmemiş yedek, yedek değildir.

Gecikme

Kullanıcıların çalıştığı ofisten ve evden sunucuya ping atın, ardından gerçek işte (fatura kesme, rapor alma) akıcılığı deneyin. Ping değeri düşük ama ekran takılıyorsa sorun genellikle sunucu kaynağında ya da kullanıcının internet bağlantısındadır.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız aylık sunucu fiyatına bakmak. RDS lisansı ve SQL Server eklenince sıralama değişebilir.
• Toplam kullanıcıya göre sunucu boyutlandırmak. Kaynak eşzamanlı kullanıcıya, lisans ise lisans türüne göre hesaplanır.
• 2 yönetim oturumunu çalışanlara dağıtmak. Hem teknik olarak üçüncü kişide sorun çıkar hem de lisans şartlarına aykırıdır.
• 120 günlük ek süreyi kalıcı sanmak. Süre dolduğunda bağlantılar kesilir.
• SQL Server'a bellek sınırı koymamak. Oturumlar yavaşlar, sorun sunucu küçük sanılır.
• Yedeği aynı sunucuda tutmak. Fidye yazılımı ya da disk arızasında yedek de gider.
• 3389'u herkese açık bırakmak. Kaba kuvvet saldırıları ilk günden başlar.

Bu işi hazır yapmak isterseniz, Windows Server, RDS lisanslaması, SQL Server ve programınızın taşınmasıyla birlikte kurulmuş bir yapıyı uzak masaüstü çözümü sayfasından inceleyip kullanıcı sayınıza göre teklif isteyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

5 kullanıcı için RDS CAL almak zorunlu mu?

Evet. Windows Server'ın RDS rolü olmadan sunduğu 2 oturum yalnız yönetim amaçlıdır. 5 çalışanın aynı anda kendi oturumunda çalışması için RD Session Host rolü ve her kullanıcı ya da cihaz için lisans gerekir. Kiralık sunucuda bu lisans çoğunlukla sağlayıcıdan aylık olarak alınır.

Kullanıcı başı mı cihaz başı mı lisans almalıyım?

Bir kişi birden fazla cihazdan (ofis bilgisayarı, dizüstü, ev bilgisayarı) bağlanıyorsa kullanıcı başı lisans daha uygundur. Vardiyalı çalışılan ve birçok kişinin aynı bilgisayarı kullandığı yerlerde cihaz başı lisans avantajlı olabilir. KOBİ'lerde çoğunlukla kullanıcı başı tercih edilir.

Paylaşımlı RDP ile kendime ait RDS sunucu arasındaki fark ne?

Paylaşımlı RDP'de başka şirketlerle aynı sunucuyu kullanırsınız, yönetici yetkiniz olmaz ve performans komşuların yüküne bağlıdır. Kendinize ait RDS sunucuda kaynak, veri ve yapılandırma yalnız sizindir. Muhasebe ve ERP verisi için ikinci seçenek daha güvenli ve denetlenebilirdir.

Mevcut Logo ya da Mikro verilerim nasıl taşınır?

Veritabanı yedeği alınır, yeni sunucuda aynı ya da uyumlu SQL Server sürümüne geri yüklenir, program kurulup lisansı yeni sunucuya aktarılır. Program lisansının sunucu değişikliğine izin verip vermediğini yazılım bayinizle önceden konuşun ve taşımayı çalışma saatleri dışında planlayın.

Kullanıcı sayısı artarsa ne yapmalıyım?

Önce lisans sayısını artırın, ardından yoğun saatte CPU ve bellek kullanımını izleyin. Kaynak sürekli sınırdaysa sunucuyu bir kademe büyütün. Kullanıcı sayısı büyüdükçe SQL Server'ı ayrı bir sunucuya almak da değerlendirilmelidir.

Sonuç

Uzak masaüstü sunucu kiralarken doğru karşılaştırma, aylık sunucu fiyatı değil, kullanıcı başı toplam maliyettir. Teklifleri sunucu, Windows, RDS lisansı, SQL Server, yedek ve ek hizmet kalemlerine ayırın, boyutu eşzamanlı kullanıcıya göre seçin, para birimi ve lokasyonu sözleşmede netleştirin. Teslimde oturum sınırını, lisans modunu, RDP erişim güvenliğini ve yedekten geri yüklemeyi kendiniz test edin.