Windows bulut sunucu seçimi: Logo, Mikro ve Netsis için kullanıcı sayısına göre CPU, RAM, disk ve lisans

Logo, Mikro ya da Netsis'i ofisteki eski sunucudan bir windows bulut sunucu üzerine taşımak isteyen işletmeler genelde aynı soruyu sorar: "Kaç kullanıcı için ne kadar işlemci, RAM ve disk lazım, hangi lisansları ödeyeceğim?" Bu rehber KOBİ sahipleri ve sistem yöneticileri için hazırlandı. Kullanıcı sayısına göre bir başlangıç boyutu, mevcut yükü ölçme yöntemi ve lisans kalemlerinin listesi var. Amaç, paketi tahminle değil ölçüyle seçmeniz.

Windows bulut sunucu ne zaman doğru tercih?

Ofiste duran bir sunucu tek binada çalışan, internete bağımlı olmayan küçük bir ekip için hâlâ yeterli olabilir. Aşağıdaki durumlardan biri varsa bulut tarafı daha mantıklı hale gelir:

• Uzaktan çalışan ya da şubeden bağlanan kullanıcı var. Logo, Mikro ve Netsis istemcileri SQL Server ile sık konuşur. Uzak ofisten VPN üzerinden doğrudan SQL'e bağlanmak genelde yavaştır. Programın sunucu üzerinde çalışıp kullanıcının yalnız ekran görüntüsünü aldığı uzak masaüstü (RDS) modeli bu sorunu çözer.
• Ofis sunucusu eskidi. Disk, güç kaynağı ya da işletim sistemi desteği sona eriyorsa yeni donanım almakla kiralamak arasında karar vermeniz gerekir.
• Yedek ve elektrik kesintisi riskini üstlenmek istemiyorsunuz. Bulutta donanım arızası sağlayıcının sorunudur; ancak veri yedeği yine sizin sorumluluğunuzdadır.

Bulutun eksileri de var: aylık sabit gider oluşur, internet kesildiğinde ofis programa erişemez ve lisanslar çoğunlukla aylık kiralanır. Ofiste yedek bir internet hattı yoksa bunu da hesaba katın.

Logo, Mikro ve Netsis'te uygulama sunucusu ile SQL Server ayrımı

Bu üç yazılımın mimarisi benzerdir. İki katman vardır:

1. Uygulama katmanı: Kullanıcının açtığı program (Logo Tiger veya GO istemcisi, Mikro Jump/Fly, Netsis istemcisi). RDS modelinde her kullanıcı oturumu sunucuda ayrı bir süreç olarak çalışır ve RAM ile CPU tüketir.
2. Veritabanı katmanı: Microsoft SQL Server. Fiş, cari, stok ve muhasebe kayıtları burada durur.

Küçük kurulumlarda iki katman aynı sunucuda durur. Bu en ucuz ve yönetimi en kolay düzendir. Kullanıcı sayısı arttığında sorun şudur: RDS oturumları ile SQL Server aynı RAM ve CPU için yarışır. SQL Server ona sınır koymazsanız boş belleğin çoğunu kendine ayırır ve oturumlar yavaşlar. Bu nedenle tek sunucuda bile SQL Server'ın en fazla sunucu belleği (max server memory) ayarını mutlaka yapın.

Pratik karar ölçütü: 20 ile 25 eşzamanlı kullanıcıyı geçtiğinizde, rapor alırken oturumlar takılıyorsa ya da SQL için ayrı bir bakım penceresi istiyorsanız, SQL Server'ı ayrı bir sunucuya almayı değerlendirin.

Kullanıcı sayısına göre boyutlandırma tablosu

Aşağıdaki tablo eşzamanlı kullanıcı sayısına göre bir başlangıç noktasıdır, kesin değer değildir. Yazılım üreticisinin güncel sistem gereksinimlerini ve kendi ölçümünüzü esas alın. Tablo, kullanıcıların RDS üzerinden ERP istemcisi ile birlikte Excel ve PDF gibi hafif işler de yaptığı varsayımıyla hazırlandı.

Tabloyu okurken dikkat edin:

• Kayıtlı kullanıcı ile eşzamanlı kullanıcı aynı değildir. 30 kişilik lisansınız olabilir ama aynı anda 12 kişi bağlanıyorsa boyutlandırmayı 12'ye göre yapın.
• Veritabanı boyutu RAM'i belirler. SQL Server sık kullanılan veriyi bellekte tutar. Toplam veritabanı boyutunuz 40 GB ise ve SQL'e 8 GB ayırıyorsanız, ağır raporlarda disk okuması artar.
• Raporlama ve entegrasyon yük ekler. e-Fatura entegratörü, B2B portal ya da ağır dönem sonu raporları CPU ihtiyacını tablodakinin üstüne çıkarabilir.

Mevcut yükü ölçün

Paket seçmeden önce şu anki sunucunuzun gerçekte ne kullandığını ölçmek en sağlam yöntemdir. Aşağıdaki PowerShell betiği işlemci, boş bellek ve disk gecikmesi sayaçlarını bir iş günü boyunca dakikada bir CSV dosyasına yazar. Windows Server 2016, 2019, 2022 ve 2025 ile PowerShell 5.1 için hazırlandı. Sistemde ayar değiştirmez; geri almak için C:\Olcum klasörünü silmeniz yeterlidir.

# Mevcut sunucunun yükünü 8 saat boyunca dakikada bir ölçer (salt okunur).
# Çıktı: C:\Olcum\yuk.csv
New-Item -ItemType Directory -Path 'C:\Olcum' -Force | Out-Null

$sayaclar = @(
    '\Processor(_Total)\% Processor Time',          # Toplam CPU kullanımı
    '\Memory\Available MBytes',                     # Boş bellek (MB)
    '\PhysicalDisk(_Total)\Avg. Disk sec/Read',     # Okuma gecikmesi (saniye)
    '\PhysicalDisk(_Total)\Avg. Disk sec/Write'     # Yazma gecikmesi (saniye)
)

# 480 örnek x 60 saniye = 8 saat. Mesai başında çalıştırın.
Get-Counter -Counter $sayaclar -SampleInterval 60 -MaxSamples 480 |
    ForEach-Object { $_.CounterSamples | Select-Object Timestamp, Path, CookedValue } |
    Export-Csv -Path 'C:\Olcum\yuk.csv' -NoTypeInformation -Append

# Ölçüm sırasında ayrı bir pencerede anlık oturum sayısını görmek için:
# (quser 2>$null | Select-Object -Skip 1).Count

Sonucu Excel'de açıp yoğun saatlere bakın. Karar için basit ölçütler:

• CPU kullanımı mesai saatlerinde sürekli %80 üzerindeyse çekirdek ekleyin.
• Boş bellek düzenli olarak 1 ile 2 GB'ın altına iniyorsa RAM yetersizdir.
• Disk okuma ve yazma gecikmesi için 0,010 saniye (10 ms) altı iyi kabul edilir; 0,020 saniyenin üstü SQL Server için belirgin bir darboğazdır.

Veritabanı boyutlarını görmek için SQL Server Management Studio'da şu sorguyu çalıştırın. SQL Server 2012 ve sonrası için hazırlandı, yalnız okuma yapar, geri alınacak bir değişiklik yoktur.

-- Her veritabanının veri (ROWS) ve log (LOG) dosyası boyutlarını MB cinsinden listeler.
SELECT
    DB_NAME(database_id)                         AS veritabani,
    type_desc                                    AS dosya_turu,
    CAST(SUM(size) * 8.0 / 1024 AS DECIMAL(12,1)) AS boyut_mb
FROM sys.master_files
GROUP BY database_id, type_desc
ORDER BY boyut_mb DESC;

Logo'da her firma ve dönem, Mikro ve Netsis'te her şirket ayrı veritabanı olabilir. Toplamı alın ve son iki yıldaki büyüme hızını not edin. Disk boyutunu bu toplamın en az iki ile üç katı olacak şekilde seçmek, yedek ve büyüme için pay bırakır.

Disk seçimi: NVMe, IOPS ve SQL veri ile log dosyalarını ayırma

ERP yazılımlarında yavaşlık şikâyetlerinin önemli kısmı CPU'dan değil diskten gelir. SQL Server küçük ve rastgele okumalar yapar; bu iş için IOPS ve düşük gecikme belirleyicidir. Karar verirken:

• NVMe tabanlı depolama isteyin ve sağlayıcıya disk başına IOPS sınırı olup olmadığını sorun. Sınır varsa değerini yazılı alın.
• Veri ve log dosyalarını ayırın. Log dosyası sıralı yazar, veri dosyası rastgele okur ve yazar. 25 kullanıcı ve üzerinde veri, log ve tempdb için ayrı sanal diskler kullanmak hem performansı hem de sorun tespitini kolaylaştırır.
• SQL veri diskini 64 KB ayırma birimiyle biçimlendirin. Microsoft SQL Server için bu boyutu önerir. İşletim sistemi diskinde değişiklik gerekmez.
• Yedeği aynı diskte tutmayın. Yedek ayrı bir diske, oradan da sunucu dışına çıkmalıdır.

Küçük kurulumlarda (5 ile 10 kullanıcı) tek NVMe disk ve ayrı klasörler genellikle yeterlidir. Ayrımın getirisi kullanıcı ve veri büyüdükçe artar.

Lisans kalemleri: Windows Server, RDS CAL ve SQL Server

Bulutta toplam maliyetin büyük kısmı çoğu zaman donanım değil lisanstır. Teklif alırken şu kalemleri ayrı ayrı görmek isteyin.

Windows Server

Bulut sağlayıcılar Windows Server'ı genellikle Microsoft'un hizmet sağlayıcı lisans programı üzerinden, çekirdek sayısına bağlı olarak aylık kiralar. Bu nedenle vCPU sayısını artırdığınızda Windows lisans bedeli de artar. Elinizdeki kutu ya da OEM lisansı buluta taşıyamazsınız; kendi lisansınızı getirme hakkı Software Assurance gibi şartlara bağlıdır. Kendi lisansınızı kullanmak istiyorsanız bunun mümkün olup olmadığını sağlayıcıya yazılı olarak sorun.

RDS CAL

Windows Server, RDS rolü olmadan aynı anda yalnız iki yönetici oturumuna izin verir. Logo veya Mikro kullanıcılarının uzak masaüstüyle bağlanması için RDS rolü ve kullanıcı başına RDS lisansı gerekir. Bulutta bu da genelde kullanıcı başına aylık kiralanır. Kullanıcı başına ve cihaz başına model farkını uzak masaüstü sunucusu kurulumu yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz. Microsoft'un lisans açıklaması için RDS istemci erişim lisansı belgesine bakın.

Unutmayın: Logo, Mikro ve Netsis'in kendi kullanıcı lisansları Microsoft lisanslarından ayrıdır. Taşıma sırasında yazılım lisansının yeni sunucuya aktarılması için bayinizle iletişime geçin.

SQL Server Express mi, Standard mı?

• Express: Ücretsizdir. Ancak veritabanı başına boyut sınırı vardır ve işlemci ile bellek kullanımı da sınırlıdır. Küçük, tek firmalı kurulumlarda yeterli olabilir.
• Standard: Boyut sınırı yoktur, daha fazla çekirdek ve bellek kullanır, SQL Agent ile zamanlanmış yedek ve bakım işleri çalıştırabilirsiniz. Bulutta genellikle çekirdek başına lisanslanır ve sanal makine başına en az 4 çekirdek lisanslanması gerekir.

Express'in sınırına yaklaşan veritabanlarını ölçmek ve SQL Server 2025 Express ile gelen değişikliği değerlendirmek için SQL Express boyut sınırı yazısına göz atın. Sürümler arasındaki resmi farklar Microsoft'un SQL Server sürüm karşılaştırma belgesinde yer alır.

Karar ölçütü: 25 ve üzeri kullanıcı, birden çok büyük firma veritabanı ya da gece otomatik bakım ihtiyacı varsa Standard'ı bütçeye baştan koyun. Sonradan geçmek mümkündür ama planlı bir kesinti gerektirir.

Uzak erişim: RDP, RD Gateway ve VPN ile güvenli bağlantı

3389 numaralı RDP portunu doğrudan internete açmak, ERP sunucularının en sık karşılaştığı riskin kapısını açar: parola deneme saldırıları ve ardından fidye yazılımı. Üç güvenli seçenek var:

1. RD Gateway: Kullanıcılar 443 portu üzerinden, geçerli bir TLS sertifikası ile bağlanır. 3389 dışarıya kapalı kalır. Çok kullanıcılı kurulumlar için en dengeli seçenektir.
2. VPN: Önce VPN'e, sonra sunucuya bağlanılır. Güvenlidir ama her kullanıcıya istemci kurmayı ve yönetmeyi gerektirir.
3. IP kısıtlaması: Yalnız ofisin sabit IP adresinden RDP'ye izin verilir. Evden çalışanlar için tek başına yetmez.

Hangisini seçerseniz seçin, Ağ Düzeyi Kimlik Doğrulamasını (NLA) açık tutun, hesap kilitleme politikası tanımlayın ve mümkünse çok faktörlü doğrulama ekleyin. Güvenlik duvarında RDP kuralını değiştirmeden önce kendi bağlantınıza izin verildiğinden emin olun; aksi halde sunucuya erişimi kaybedersiniz. Böyle bir durumda sağlayıcı panelindeki konsol erişimini kullanabileceğinizi önceden kontrol edin.

Yedekleme ve KVKK: veri nerede duruyor?

Muhasebe veritabanı cari kartlarda kişisel veri (ad, adres, vergi kimlik numarası, telefon) barındırır. Sunucunun yurt dışında olması KVKK kapsamında yurt dışı aktarım yükümlülüklerini gündeme getirir. Verinin Türkiye'de kalmasını istiyorsanız İstanbul lokasyonlu bir bulut sunucu seçmek bu konuyu sadeleştirir.

Yedek planı için asgari kontrol listesi:

• SQL Server'da her gece tam yedek; tam kurtarma modelindeki veritabanları için gün içinde log yedeği.
• Yedeğin sunucu dışındaki ayrı bir depoya kopyalanması. Aynı sunucudaki yedek, fidye yazılımı ile birlikte şifrelenebilir.
• Sanal makinenin tamamı için ayrıca snapshot ya da imaj yedeği.
• Ayda en az bir kez başka bir veritabanı adıyla geri yükleme testi. Geri yüklenmemiş yedek, yedek sayılmaz.
• e-Defter, e-Fatura ve e-Arşiv dosyalarının yasal saklama süreleri boyunca korunması. Bu dosyalar bazen SQL dışında bir klasörde durur; yedek kapsamına alındığını kontrol edin.

Sık yapılan boyutlandırma hataları

• Kayıtlı kullanıcıya göre boyutlandırma. Gereksiz yere büyük paket ve fazla Windows çekirdek lisansı ödenir.
• SQL Server'a bellek sınırı koymamak. Tek sunucuda RDS oturumlarının yavaşlamasının sık nedenlerinden biridir.
• vCPU'yu fazla yüksek tutmak. Windows Server ve SQL Standard çekirdek başına lisanslandığı için gereksiz her çekirdek aylık lisans bedeline yansır. Önce ölçün, sonra artırın.
• Disk boyutunu bugünkü veriye göre seçmek. Yedek, log büyümesi ve yeni dönem veritabanları için pay bırakılmazsa disk dönem sonunda dolar.
• Express sınırını takip etmemek. Veritabanı sınıra ulaştığında yeni kayıt girilemez; bunu dönem kapanışı sırasında öğrenmek pahalıdır.
• Uzak erişimi sonraya bırakmak. RDP'yi geçici olarak açıp kapatmayı unutmak, güvenlik açığının kalıcı hale gelmesine neden olur.

Sık sorulan sorular

Windows bulut sunucu için 5 kullanıcıya kaç GB RAM yeter?

Tek sunucuda RDS ve SQL Server birlikte çalışıyorsa 16 GB iyi bir başlangıçtır. Veritabanınız büyükse ya da kullanıcılar aynı oturumda Excel ve tarayıcı da kullanıyorsa 24 GB'a çıkmayı düşünün. Ölçümde boş bellek sürekli 1 ile 2 GB altına iniyorsa artırın.

Logo istemcisini RDS olmadan, doğrudan SQL'e bağlanarak kullanabilir miyim?

Teknik olarak mümkündür ama SQL portunu internete açmak güvenlik riski taşır ve istemci ile veritabanı arasındaki gecikme programı belirgin şekilde yavaşlatır. Uzaktan erişimde uygulamanın sunucuda çalıştığı RDS modeli daha hızlı ve daha güvenlidir.

SQL Server'ı ayrı sunucuya ne zaman almalıyım?

Yaklaşık 20 ile 25 eşzamanlı kullanıcıdan sonra, raporlar oturumları yavaşlatıyorsa ya da SQL için ayrı bakım ve güncelleme penceresi istiyorsanız. Ayırma işlemi lisans ve yönetim maliyetini artırır, bu yüzden önce ölçüm yapın.

Elimdeki Windows Server ve SQL lisanslarını buluta taşıyabilir miyim?

OEM ve çoğu kutu lisans paylaşımlı bulut altyapısına taşınamaz. Software Assurance gibi ek haklarınız varsa bazı durumlarda mümkündür. Lisans sözleşmenizi sağlayıcıyla paylaşıp yazılı onay alın.

Mikro ve Netsis için de aynı tablo geçerli mi?

Mimari benzer olduğu için başlangıç noktası olarak kullanılabilir. Yine de her üreticinin sürüme göre değişen sistem gereksinimleri vardır. Kendi sürümünüzün gereksinimlerini kontrol edip mevcut yük ölçümünüzle karşılaştırın.

Bu işi hazır yapmak isterseniz

Boyutlandırmayı, lisans kalemlerini, RD Gateway kurulumunu ve veritabanı taşımasını kendiniz yapmak yerine hazır bir altyapı tercih ederseniz, muhasebe ve ERP sunucusu sayfasından Logo, Mikro, Netsis ve diğer iş yazılımları için sunulan seçenekleri inceleyebilir, mevcut ölçüm sonuçlarınızla birlikte teklif isteyebilirsiniz.

Sonuç

Doğru Windows bulut sunucu, kayıtlı kullanıcı sayısına göre değil, ölçülen eşzamanlı yük ve veritabanı boyutuna göre seçilir. Önce mevcut sunucuyu bir iş günü boyunca ölçün. Sonra tablodaki başlangıç boyutunu seçin ve SQL Server'a bellek sınırı koyun. Lisans kalemlerini ayrı ayrı yazılı alın. RDP'yi internete kapatıp RD Gateway ya da VPN kullanın. Yedeği sunucu dışına çıkarın ve düzenli olarak geri yükleme testi yapın. Bu adımlarla hem gereksiz lisans maliyetinden hem de dönem sonundaki yavaşlıktan kaçınırsınız.