Nesne depolama fiyatları nasıl hesaplanır: kapasite, indirme trafiği, istek ücreti ve gizli kalemler

Nesne depolama fiyatları ilk bakışta tek bir sayıya iner: "GB başı aylık ücret". Ama fatura geldiğinde kapasitenin yanında indirme trafiği, istek sayısı, en az saklama süresi ve kur farkı da karşınıza çıkar. Bu rehber S3 uyumlu depolama almayı düşünen sistem yöneticileri ve KOBİ sahipleri için hazırlandı. Amaç, her kalemi kendi verinizle hesaplayıp farklı teklifleri aynı ölçütle karşılaştırabilmeniz.

Rehberde gerçek fiyat yazılmadı, çünkü fiyatlar sık değişir ve bölgeye göre farklıdır. Bunun yerine her kalemin formülü, nasıl ölçüleceği ve teklifte nereye bakılacağı anlatılıyor.

Nesne depolama faturası hangi kalemlerden oluşur

Kullandığın kadar öde modelindeki çoğu S3 uyumlu sağlayıcının fiyat sayfası dört ana kalemden oluşur. Amazon S3'ün resmi fiyat sayfası bu yapının iyi bir örneğidir:

1. Kapasite (storage): Saklanan veri miktarı, GB-ay ya da TB-ay birimiyle.
2. İndirme trafiği (egress, data transfer out): Depodan internete ya da başka bölgeye çıkan veri.
3. İstekler (requests): PUT, COPY, POST, LIST gibi yazma ve listeleme işlemleri ile GET gibi okuma işlemleri, genellikle 1.000 ya da 10.000 istek başına.
4. Ek özellikler: Sürümleme (versioning), çoğaltma (replication), arşiv sınıfından geri çağırma (retrieval), Object Lock, envanter ve analiz özellikleri.

Bunların dışında faturaya doğrudan yazılmayan ama toplamı etkileyen kalemler de vardır: en az saklama süresi, en küçük nesne boyutu kuralı, KDV, döviz kuru ve banka masrafları.

Diğer model sabit aylık pakettir: belirli bir kapasite için tek fiyat ödersiniz, trafik ve istek pakete dahildir. Burada asıl soru "paket sınırını aşınca ne olur?" sorusudur. İki modelin de artısı ve eksisi var, aşağıda karşılaştırıyoruz.

Kapasite ücreti: GB-ay hesabı ve en az saklama süresi

GB-ay, verinin ay içinde ne kadar süre saklandığını da hesaba katar. Ayın 15. günü yüklenip ay sonuna kadar duran 100 GB veri, 30 günlük bir ayda yaklaşık 50 GB-ay olarak faturalanır. Sağlayıcılar bunu saatlik ya da günlük örneklerle ölçer.

Hesap formülü şöyledir:

Kapasite ücreti = ortalama saklanan GB × GB-ay birim fiyatı

Burada iki tuzak var.

En az saklama süresi: Bazı depolama sınıfları ve bazı sağlayıcılar, nesneyi erken silseniz bile belirli bir gün sayısı kadar ücret alır. Örneğin Amazon S3'te Standard-IA sınıfı 30 gün, Glacier Flexible Retrieval 90 gün, Glacier Deep Archive 180 gün en az saklama süresi uygular. Bazı düşük fiyatlı sağlayıcılar standart sınıfta da 30 ya da 90 günlük kural koyar. Her gün tam yedek alıp 7 gün sonra silen bir düzende, 90 günlük kural faturanızı kağıt üzerindeki hesabın birkaç katına çıkarabilir.

En küçük nesne boyutu: Bazı seyrek erişim sınıfları, belirli bir boyutun altındaki nesneleri o boyuttaymış gibi faturalar (S3 Standard-IA için bu sınır 128 KB). Milyonlarca küçük dosyanız varsa gerçek boyut ile faturalanan boyut arasında ciddi fark çıkar.

Teklif incelerken şunu yazılı olarak sorun: "Standart sınıfta en az saklama süresi ve en küçük nesne boyutu kuralı var mı?"

İndirme (egress) trafiği: yedek geri yüklemede faturayı ne şişirir

Çoğu büyük bulut sağlayıcısında depoya veri yüklemek (ingress) ücretsizdir, veriyi dışarı çekmek ücretlidir. Normal günlerde yalnızca yedek yüklediğiniz için egress neredeyse sıfırdır ve bu kalem gözden kaçar. Sorun, en kötü günde ortaya çıkar: sunucu çöktü, fidye yazılımı bulaştı, tüm veriyi geri çekmeniz gerekiyor.

Egress ücreti = dışarı çıkan GB × GB başı egress fiyatı

Egress'i büyüten durumlar:

• Tam geri yükleme: 1 TB yedeği geri çekmek 1 TB egress demektir. Yılda birkaç geri yükleme testi yaparsanız her biri ayrıca sayılır.
• Doğrulama işlemleri: restic check --read-data gibi komutlar tüm veriyi okur. Bu doğru bir alışkanlıktır ama her çalıştırmada egress üretir. Bunun yerine her seferinde verinin bir kısmını okuyan --read-data-subset seçeneği kullanılabilir.
• Statik içerik ve indirme bağlantıları: Bucket'tan dosya sunuyorsanız her ziyaretçi indirmesi egress'tir.
• Bölgeler arası çoğaltma: Veriyi başka bir bölgeye kopyalamak da çoğu sağlayıcıda trafik ücretine girer.

Bazı sağlayıcılar egress'i tamamen ücretsiz verir, bazıları saklanan veri miktarına oranla belli bir egress hakkı tanır ve üstünü ücretlendirir ya da "adil kullanım" kuralıyla sınırlar. "Ücretsiz egress" gören her teklifte adil kullanım maddesini okuyun.

İstek ücretleri: PUT, GET, LIST ve küçük dosya tuzağı

Her yükleme bir PUT, her okuma bir GET, her listeleme bir LIST isteğidir. Yazma ve listeleme istekleri genellikle okumadan daha pahalıdır.

İstek ücreti = (PUT + LIST sayısı ÷ 1.000) × yazma fiyatı + (GET sayısı ÷ 1.000) × okuma fiyatı

Küçük dosya tuzağı burada başlar. 100 GB veriyi 100 MB'lık 1.000 dosya olarak yüklemek 1.000 PUT eder. Aynı 100 GB'ı ortalama 50 KB'lık dosyalar olarak tek tek yüklemek yaklaşık 2 milyon PUT eder. Kapasite aynı, istek sayısı iki bin kat farklı.

İstek sayısını düşürmenin yolları:

• Paketleyen yedek araçları kullanın. restic ve Kopia gibi araçlar dosyaları pack dosyalarında birleştirir, böylece istek sayısı dosya sayısından bağımsız hale gelir.
• rclone ile dosya dosya senkronizasyon yapıyorsanız her çalıştırmada uzak taraf listelenir. Milyonlarca nesnede bu, ciddi LIST maliyeti demektir. --fast-list seçeneği istek sayısını azaltır ama daha fazla bellek kullanır.
• Sık çalışan zamanlanmış görevleri gözden geçirin. Her 5 dakikada bir tüm bucket'ı listeleyen bir izleme betiği, ay sonunda beklenmedik bir kalem olur.

Kendi verinizin dosya sayısını ve boyut dağılımını görmek için aşağıdaki betik kullanılabilir. Ubuntu 24.04 ve Debian 12 için hazırlandı, yalnızca okuma yapar, hiçbir dosyayı değiştirmez; geri alınacak bir şey yoktur. YEDEK_DIZINI değerini kendi dizininizle değiştirin.

#!/usr/bin/env bash
# Yedeklenecek dizindeki dosya sayısını, toplam boyutu ve
# boyut dağılımını gösterir. Sadece okuma yapar.
set -euo pipefail

YEDEK_DIZINI="${1:-/srv/ORNEK_VERI}"   # Kendi dizininizle değiştirin

if [ ! -d "$YEDEK_DIZINI" ]; then
  echo "Dizin bulunamadı: $YEDEK_DIZINI" >&2
  exit 1
fi

echo "Dizin: $YEDEK_DIZINI"
echo "Toplam boyut: $(du -sh "$YEDEK_DIZINI" | cut -f1)"

# Dosyaları boyut aralıklarına göre say
find "$YEDEK_DIZINI" -type f -printf '%s\n' | awk '
  { n++; t+=$1
    if ($1 < 131072) k++          # 128 KB altı
    else if ($1 < 10485760) o++   # 128 KB - 10 MB
    else b++ }                    # 10 MB üstü
  END {
    printf "Dosya sayısı: %d\n", n
    printf "128 KB altı: %d\n", k
    printf "128 KB - 10 MB: %d\n", o
    printf "10 MB üstü: %d\n", b
    if (n>0) printf "Ortalama boyut: %.1f KB\n", t/n/1024
  }'

Beklenen çıktı şuna benzer: toplam boyut, dosya sayısı ve üç aralıktaki dosya adedi. "128 KB altı" satırı toplamın büyük kısmını oluşturuyorsa dosya dosya yükleme yerine paketleyen bir araç seçmek istek maliyetini belirgin biçimde azaltır.

Yurt dışı sağlayıcılarda kur etkisi ve TL fatura farkı

Yurt dışı sağlayıcılar dolar ya da euro üzerinden faturalar. Bu durumda TL maliyetiniz iki değişkene bağlıdır: sağlayıcının birim fiyatı ve ödeme günündeki kur. Birim fiyat bir yıl hiç değişmese bile TL fatura değişir.

Hesabı kendi rakamlarınızla yapmak için:

1. Son 12 ayın aylık kur ortalamasını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın yayımladığı gösterge kurlarından alın.
2. Aylık döviz faturasını her ayın kuruyla çarpın.
3. Kartınızın ya da bankanızın yurt dışı işlem masrafını ekleyin.
4. KDV durumunu muhasebecinizle netleştirin. Yurt dışından alınan hizmette KDV'nin nasıl beyan edileceği, yurt içi faturadan farklı işler.

Karşılaştırma için üç senaryo kurun: kur sabit, kur yıllık orta düzeyde artıyor, kur sert artıyor. TL sabit fiyatlı bir teklifle döviz bazlı teklifi bu üç senaryoda yan yana koyun. Kur senaryolarının nasıl kurulacağı yerli bulut ile yurt dışı VPS kur karşılaştırması yazısında adım adım anlatılıyor; aynı yöntem depolama faturasına da uygulanır.

Kur dışında, kişisel veri içeren yedeklerin yurt dışında tutulmasının KVKK açısından ayrı bir yükümlülük doğurduğunu da maliyet tablosuna not edin. Standart sözleşme ve bildirim süreci de bir iş yüküdür.

Örnek senaryo: 1 TB sunucu yedeğinin aylık maliyetini hesaplama

Aşağıdaki örnek miktarları hesaplar, fiyatı değil. Birim fiyatları kendi teklifinizden alıp formüle koyun.

Varsayımlar:

• Yedeklenen veri: 1 TB (1.024 GB).
• Günlük değişen veri: yaklaşık %2, yani günde 20 GB.
• Araç: restic, varsayılan pack boyutu 16 MiB.
• Saklama politikası: 30 günlük günlük yedek.
• Ayda bir kısmi doğrulama, çeyrekte bir tam geri yükleme testi.

1. Kapasite: İlk tam yedek 1.024 GB. Restic tekrar eden veriyi saklamadığı için her gün yalnızca değişen kısım eklenir. 30 gün × 20 GB = 600 GB. Sıkıştırma etkisini yok sayarsak saklanan veri yaklaşık 1.624 GB olur. Bu, kapasite kalemi için kullanacağınız GB-ay değeridir.

2. Yazma istekleri: Günde 20 GB ÷ 16 MiB ≈ 1.280 pack dosyası. Ayda yaklaşık 38.400 PUT. İndeks ve kilit dosyaları için birkaç bin istek ekleyin. Toplam ay başına 40.000 civarı yazma isteği.

3. Okuma ve listeleme: Her yedek çalıştırmasında indeks okunur ve listeleme yapılır. forget --prune işlemi de okuma ve yazma üretir. Burada tahmin yerine ölçüm yapın: ilk ay sağlayıcının kullanım raporundaki istek sayısını not edin.

4. Egress: Aylık %10 veri okuyan kısmi doğrulama yaklaşık 160 GB. Çeyrekte bir 1 TB tam geri yükleme, ay başına ortalama 340 GB civarı. Toplam aylık ortalama 500 GB egress.

5. En az saklama süresi: 30 günden eski pack'ler prune ile siliniyor. Sağlayıcı 90 günlük kural uyguluyorsa silinen veri için 90 güne kadar ücret ödemeye devam edersiniz. Bu durumda kapasite hesabını 1.624 GB değil, daha yüksek bir değerle yapmanız gerekir.

Aylık toplam formülü:

Toplam = (1.624 × kapasite fiyatı) + (500 × egress fiyatı) + (40 × 1.000 yazma isteği fiyatı) + (okuma istekleri) + (ek özellikler) + KDV, döviz bazlıysa × kur + banka masrafı.

Bu tabloyu her teklif için ayrı doldurun. Sabit paket teklifinde yalnızca kapasite satırı kalır; o zaman 1.624 GB'ın hangi pakete sığdığına ve verinin bir yılda ne kadar büyüyeceğine bakın. Kurulum tarafı için S3 yedekleme rehberi restic ve rclone yapılandırmasını adım adım gösterir.

Teklif karşılaştırırken sorulacak sorular ve kontrol listesi

Her sağlayıcıya aynı soruları yazılı olarak sorun ve cevapları tek bir tabloda toplayın:

• Kapasite GB-ay olarak mı ölçülüyor, yoksa ayın en yüksek kullanımı mı faturalanıyor?
• Standart sınıfta en az saklama süresi ve en küçük nesne boyutu kuralı var mı?
• Egress ücretli mi? Ücretsizse adil kullanım sınırı nedir, aşınca ne olur?
• PUT, GET ve LIST istekleri ayrı mı ücretleniyor?
• Silme istekleri ve tamamlanmamış multipart yüklemeler faturalanıyor mu?
• Sürümleme açıkken eski sürümler kapasiteye sayılıyor mu? (Çoğu sağlayıcıda sayılır.)
• Object Lock, çoğaltma ve yaşam döngüsü kuralları ek ücretli mi?
• Fiyat TL mi, döviz mi? Yenilemede fiyat nasıl güncelleniyor?
• Fiyata KDV dahil mi?
• Veri hangi ülkede, kaç kopya halinde tutuluyor?
• Hesabınızı kapatmak isterseniz verinizi çekmek için ek ücret var mı?

Son madde önemlidir: çıkış maliyeti, sağlayıcı değiştirme kararınızı doğrudan etkiler. 10 TB veriyi taşımanın egress bedeli, birkaç aylık depolama ücretini geçebilir.

Nesne depolama fiyatları için model seçimi: kullandığın kadar öde mi, sabit paket mi?

Kullandığın kadar öde modelinin artıları: Az veriyle başlarsanız ucuzdur, kapasite sınırı yoktur, büyümeyi planlamanız gerekmez.

Eksileri: Fatura önceden kesin bilinmez. Geri yükleme günü, küçük dosya yükü ya da yanlış yapılandırılmış bir betik faturayı beklenmedik biçimde büyütebilir. Döviz bazlıysa kur riski de eklenir.

Sabit paketin artıları: Aylık tutar baştan bellidir, egress ve istek dahil olduğunda geri yükleme testi yapmak maliyet kaygısı doğurmaz. Bütçe planlaması kolaydır.

Eksileri: Paket kapasitesinin altında kalırsanız kullanmadığınız alana ödeme yaparsınız. Veri hızla büyüyorsa paket yükseltmeyi takip etmeniz gerekir.

Karar ölçütü basit: aylık veri miktarınız ve indirme trafiğiniz tahmin edilebiliyorsa ve düzenli geri yükleme testi yapmak istiyorsanız sabit paket genellikle daha öngörülebilirdir. Veri miktarı çok değişkense ya da çok küçükse kullandığın kadar öde daha mantıklı olabilir.

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca GB fiyatına bakmak. En ucuz kapasite fiyatı, en ucuz toplam fatura anlamına gelmez.
• Geri yükleme maliyetini hesaba katmamak. Felaket gününde egress faturasını görmek, geri yüklemeyi geciktirmeye kadar varabilir.
• Sürümlemeyi açıp yaşam döngüsü kuralı yazmamak. Eski sürümler birikir ve kapasite sessizce büyür.
• Tamamlanmamış multipart yüklemeleri unutmak. Yarıda kalan yüklemeler parça parça saklanır ve kapasiteye sayılır. Destekleniyorsa bunları birkaç gün sonra silen bir yaşam döngüsü kuralı ekleyin.
• Object Lock süresini fazla uzun seçmek. Compliance modunda kilitlenen veri süre dolana kadar silinemez, dolayısıyla faturası da devam eder. Süreyi değiştirilemez yedek rehberindeki ölçütlere göre seçin.
• İlk ayın kullanım raporunu incelememek. Tahmininizi ilk faturayla karşılaştırın; sapma varsa nedenini bulun.

Sık sorulan sorular

Nesne depolama fiyatları neden aynı kapasite için çok farklı çıkıyor?

Çünkü teklifler farklı kalemleri farklı şekilde paketler. Biri düşük kapasite fiyatı verip egress ve istekten ücret alır, diğeri her şeyi tek pakette sunar. Doğru karşılaştırma, kendi kullanım profilinizle hesaplanan aylık toplam tutar üzerinden yapılır.

S3 egress ücreti nedir, her indirmede ödenir mi?

Egress, depodan dışarı çıkan veri için alınan ücrettir. Ücretli modelde internete yapılan her indirme, geri yükleme ve bölgeler arası kopyalama sayılır. Aynı sağlayıcının aynı bölgesindeki sunuculara aktarım bazı sağlayıcılarda ücretsizdir; bunu teklifte ayrıca sorun.

İstek ücretlerini nasıl tahmin ederim?

Yedek aracınızın yazdığı dosya sayısını hesaplayın: günlük değişen veriyi pack boyutuna bölmek iyi bir başlangıçtır. Dosya dosya senkronizasyon yapıyorsanız değişen dosya sayısı kadar PUT, her çalıştırmada da bir listeleme yükü hesaplayın. İlk ayın sonunda sağlayıcının raporuyla karşılaştırın.

Arşiv sınıfı yedek için daha ucuz değil mi?

Kapasite fiyatı daha düşüktür, ama geri çağırma ücreti, geri çağırma süresi ve uzun en az saklama süresi vardır. Hiç dokunulmayacak uzun süreli arşivde mantıklıdır. Hızlı geri dönüş beklenen günlük sunucu yedeğinde genellikle standart sınıf daha uygundur.

Döviz bazlı teklifi TL teklifle nasıl karşılaştırırım?

Aynı kullanım için aylık döviz tutarını hesaplayın, üç kur senaryosuyla TL'ye çevirin, banka masrafı ve KDV etkisini ekleyin. Ortaya çıkan 12 aylık toplamları TL sabit teklifle karşılaştırın.

Bu işi hazır yapmak isterseniz

Faturayı her ay hesaplamakla uğraşmak istemiyorsanız sunucu.com.tr Object Storage hizmeti İstanbul'da, S3 uyumlu, sabit aylık paketle sunulur. İndirme trafiği pakete dahildir; veri ve kopyaları Türkiye dışına çıkmaz. Yukarıdaki kontrol listesini bu teklif için de doldurup diğer seçeneklerle yan yana koyabilirsiniz.

Sonuç

Nesne depolama maliyeti dört kalemin ve birkaç gizli kuralın toplamıdır: kapasite, egress, istek, ek özellikler, en az saklama süresi, kur ve KDV. Önce kendi verinizin boyutunu, dosya sayısını ve geri yükleme sıklığını ölçün. Sonra her teklifi aynı formülle doldurun ve ilk ayın faturasıyla tahmininizi doğrulayın. Böylece en düşük etiket fiyatını değil, sizin kullanımınıza göre en düşük toplam maliyeti seçmiş olursunuz.