Sunucu kiralama yenileme zammı: dolar endeksli fiyat, sözleşme maddeleri ve sağlayıcı değiştirme zamanı

İlk ay ödediğiniz sunucu kiralama ücreti ile yenileme faturası arasında belirgin bir fark çıkabilir. Bunun üç olağan nedeni vardır: kampanya fiyatının bitmesi, dolar ya da euro endeksli fiyatın kurla birlikte artması ve ilk teklifte görünmeyen ek kalemler. Bu rehber, sunucu kiralayan ya da kiralamayı düşünen KOBİ sahipleri ve sistem yöneticileri için hazırlandı. Faturanızı kalem kalem ayırmayı, kur etkisini kendiniz hesaplamayı, sözleşmede neye bakmanız gerektiğini ve sağlayıcı değiştirmenin ne zaman mantıklı olduğunu anlatıyor.

İlk ay fiyatı ile yenileme fiyatı neden farklı?

Sunucu kiralama tekliflerinde en sık görülen fark, ilk dönem fiyatı ile yenileme fiyatının ayrı tutulmasıdır. "İlk ay şu kadar" ya da "yıllık alımda indirim" gibi teklifler, dönem bittiğinde liste fiyatına döner. Bu yasal ya da gizli bir şey değildir, ama çoğu zaman sipariş ekranında küçük yazıyla belirtilir.

İkinci neden döviz endeksidir. Fiyat dolar ya da euro olarak tanımlanmışsa, sağlayıcı fiyatı hiç değiştirmese bile TL faturanız her ay kurla birlikte değişir. Üçüncü neden ise başta ihtiyaç duymadığınız, sonradan eklenen kalemlerdir: ek IP, yedek, lisans, trafik aşımı.

Yenileme zammıyla karşılaştığınızda ilk soru şu olmalı: Artış bu üç nedenden hangisinden geliyor? Cevaba göre yapacağınız iş değişir. Kampanya bitişiyse pazarlık ya da taahhüt değişikliği, kur etkisiyse fiyatlama modelini değiştirmek, ek kalemlerse kullanımı gözden geçirmek gerekir.

Sunucu kiralama faturasındaki kalemler

Faturanızı karşılaştırılabilir hale getirmek için her kalemi ayrı bir satıra yazın. Bir tablo ya da hesap çizelgesi yeterli. Aşağıdaki kalemlerin her biri için "dahil mi, ayrı mı, birim fiyatı ne, hangi para biriminde" sorularını cevaplayın.

• Kaynak: vCPU, RAM ve disk. Disk tipini (NVMe SSD, SSD, HDD) ve garanti edilen ya da paylaşılan kaynak olup olmadığını not edin.
• IP adresi: Bir IPv4 genelde dahildir. Ek IPv4 adresleri çoğu sağlayıcıda ayrı ücretlendirilir.
• Trafik: Sınırsız mı, kota mı, aşımda GB başı ücret var mı? Bant genişliği (port hızı) ile aylık trafik farklı şeylerdir.
• Lisans: Windows Server, SQL Server, RDS CAL, cPanel ya da Plesk gibi lisanslar. Lisans fiyatı genelde üretici tarafından döviz olarak belirlenir, sağlayıcı TL fiyatlasa bile bu kalem zamlanabilir.
• Yedek ve snapshot: Otomatik yedek dahil mi, kaç gün saklanıyor, ayrı depoda mı duruyor?
• Panel ve yönetim: Kontrol paneli, yönetilen hizmet, izleme ve destek kademesi.
• Vergiler: Fiyatın KDV dahil mi hariç mi gösterildiğini kontrol edin. Karşılaştırmada hepsini aynı tabana çekin.

Bu listeyi doldurduğunuzda iki sağlayıcının teklifini ilk kez gerçekten yan yana koyabilirsiniz. Fiyatı düşük görünen bir teklif, yedek ve ek IP eklendiğinde pahalı tarafa geçebilir.

Kendi sağlayıcınızın kalemlerini fiyatlar sayfasındaki bulut, depolama ve yedekleme kalemleriyle aynı çizelgede karşılaştırabilirsiniz.

Dolar endeksli ve TL sabit fiyat: 12 aylık kur senaryosu

Dolar endeksli fiyatın etkisini tahminle değil, hesapla görmek gerekir. Aşağıdaki örnekteki sayılar tamamen varsayımdır; gerçek kur tahmini değildir. Amaç yöntemi göstermektir, kendi rakamlarınızı yerine koyun.

Varsayımlar:

• Sunucu aylık 100 USD (KDV hariç).
• Başlangıç kuru 40 TL.
• Kurun 12 ay boyunca her ay eşit adımlarla arttığı üç senaryo: değişmiyor, yıl sonunda %15 yükseliyor, yıl sonunda %30 yükseliyor.
• Karşılaştırma için aynı sunucunun 12 ay sabit 4.400 TL (KDV hariç) olarak sunulduğu bir TL teklif.

Kur her ay eşit arttığında 12 aylık ortalama kur, başlangıç ile bitiş kurunun ortalamasına eşit olur. Buna göre:

Tablodan çıkan sonuçlar:

1. Kur sabit kalırsa dolar endeksli teklif daha ucuzdur.
2. Kur %15 civarı artarsa iki teklif birbirine yaklaşır.
3. Kur %30 artarsa TL sabit teklif açık ara avantajlı hale gelir. Ayrıca son ay faturası 5.200 TL'ye çıktığı için yenileme döneminde başlangıç noktanız da yükselmiş olur.

Asıl risk ortalamada değil, yenilemededir. Dolar endeksli sözleşmede 12. ayın faturası, yeni dönemin başlangıç fiyatı olur. TL sabit sözleşmede ise yenileme fiyatı sağlayıcının yeni yıl fiyat listesine bağlıdır; bu da zam anlamına gelebilir, ama en azından o güne kadar bütçeniz sabittir.

Kendi hesabınızı yapmak için şu küçük betiği kullanabilirsiniz. Betik, aylık döviz fiyatını, başlangıç kurunu ve yıl sonu kur artışını alıp 12 ayı tek tek hesaplar. Herhangi bir Linux dağıtımında bash ve awk ile çalışacak şekilde hazırlandı; sistemde hiçbir şey değiştirmez, geri almanız gereken bir şey yoktur.

#!/usr/bin/env bash
# Dolar/euro endeksli sunucu faturasının 12 aylık TL karşılığını hesaplar.
# Kullanım: ./kur-senaryo.sh AYLIK_DOVIZ BASLANGIC_KURU YIL_SONU_ARTIS_YUZDE TL_SABIT_AYLIK
# Örnek:    ./kur-senaryo.sh 100 40 30 4400
set -euo pipefail

AYLIK_DOVIZ="${1:?Aylık döviz fiyatını girin}"
BASLANGIC_KURU="${2:?Başlangıç kurunu girin}"
ARTIS_YUZDE="${3:?Yıl sonu kur artışını yüzde olarak girin}"
TL_SABIT="${4:?TL sabit teklifin aylık tutarını girin}"

awk -v d="$AYLIK_DOVIZ" -v k="$BASLANGIC_KURU" -v r="$ARTIS_YUZDE" -v t="$TL_SABIT" 'BEGIN {
  toplam = 0
  for (ay = 1; ay <= 12; ay++) {
    # Kur her ay eşit adımla artar, 12. ayda hedef artışa ulaşır
    kur = k * (1 + (r / 100) * (ay - 1) / 11)
    fatura = d * kur
    toplam += fatura
    printf "Ay %2d  kur: %7.2f  fatura: %10.2f TL\n", ay, kur, fatura
  }
  printf "Döviz endeksli 12 ay toplam: %.2f TL (KDV hariç)\n", toplam
  printf "TL sabit 12 ay toplam:       %.2f TL (KDV hariç)\n", t * 12
}'

./kur-senaryo.sh 100 40 30 4400 için son iki satırda 55200.00 ve 52800.00 değerlerini görmeniz gerekir. Banka kur farkı, döviz alış satış makası ve KDV'yi de eklemek isterseniz toplamı ilgili oranla çarpın.

Yurt dışı sağlayıcıyla yerli sağlayıcıyı kur, KDV ve banka masrafı dahil ayrıntılı karşılaştırmak için yerli bulut sunucu ile yurt dışı VPS'in 12 aylık maliyet karşılaştırması yazısına bakabilirsiniz.

Sunucu kiralama sözleşmesinde bakılacak maddeler

Fiyat kadar önemli olan, çıkmak istediğinizde ne olacağıdır. Sözleşmeyi ya da hizmet koşullarını açın ve aşağıdaki maddeleri tek tek bulun. Bulamadığınız madde varsa sağlayıcıya yazılı sorun ve cevabı saklayın.

Fiyat ve kur maddesi

• Fiyat hangi para biriminde tanımlı?
• Döviz endeksliyse hangi kur esas alınıyor: TCMB döviz satış kuru mu, sağlayıcının kendi kuru mu? Fatura günü mü, ödeme günü mü?
• TL fiyatlıysa sabitlik süresi ne kadar? Dönem içinde fiyat değişikliği hakkı saklı tutulmuş mu?
• Yenileme fiyatı önceden bildiriliyor mu, kaç gün önce?

Taahhüt ve cayma

• Asgari taahhüt süresi var mı? Erken çıkışta kalan ayların tamamı mı, belli bir ceza mı ödeniyor?
• Otomatik yenileme açık mı, nasıl kapatılıyor? Kapatma için son tarih var mı?
• Yıllık ödemede kullanılmayan ayların iadesi yapılıyor mu?

Veri teslimi ve hizmet sonu

• Hizmet bittiğinde ya da ödeme gecikirse veriler kaç gün saklanıyor, sonra siliniyor mu?
• Disk imajı, yedek ya da veritabanı dökümü talep edilebiliyor mu, ücretli mi?
• IP adresi sizin üzerinize mi, sağlayıcıya mı ait? Çoğu durumda IP sağlayıcıda kalır; DNS ve beyaz liste planınızı buna göre yapın.

SLA

• Erişilebilirlik taahhüdü nasıl ölçülüyor, planlı bakım bu hesaba dahil mi?
• İhlalde ne veriliyor: genelde hizmet kredisi, nakit iade değil. Kredinin bir üst sınırı var mı?
• Destek kanalları ve müdahale süreleri yazılı mı?

Yönetilen ve yönetilmeyen hizmetlerde sorumluluk sınırının nerede başladığını netleştirmek için yönetilen sunucu kapsamı ve sorumluluk paylaşımı yazısındaki tabloyu sözleşmenizle karşılaştırın.

Ne zaman sağlayıcı değiştirmeli: karar kontrol listesi

Zam tek başına taşınma sebebi değildir. Taşınmanın da bir maliyeti var: personel zamanı, olası kesinti, test süresi ve paralel çalışma döneminde iki faturayı birden ödemek. Aşağıdaki soruları "evet" ya da "hayır" olarak cevaplayın.

1. Yenileme sonrası toplam yıllık maliyet, aynı kaynak ve kalemlerle alınan alternatif tekliften belirgin biçimde yüksek mi?
2. Fiyat döviz endeksli ve bütçeniz TL gelirle mi dönüyor?
3. Son 12 ayda tekrarlayan kesinti, yavaşlık ya da destek sorunu yaşadınız mı ve bunlar kayıtlı mı?
4. Verinin Türkiye'de durması gerekiyor mu (KVKK, müşteri talebi, gecikme) ve şu anki lokasyon buna uymuyor mu?
5. Mevcut taahhüdünüz bitti ya da 1 ile 2 ay içinde bitiyor mu?
6. Uygulamanızı başka bir sunucuda kurup çalıştırabilecek belgeniz ve yedeğiniz var mı?

Değerlendirme şöyle yapılabilir: 1 ve 5 "evet" ise taşınma için iyi bir pencere vardır. 1 "evet" ama 5 "hayır" ise erken çıkış cezasını tasarrufla karşılaştırın; çoğu zaman taahhüt bitimini beklemek daha mantıklıdır. 6 "hayır" ise taşınmadan önce yedek ve belge eksiğini kapatın, aksi halde taşıma riski tasarrufu geçebilir.

Bir başka seçenek mevcut sağlayıcıyla konuşmaktır. Alternatif teklifi yazılı olarak elinizde tutarak TL sabitleme, daha uzun taahhüde karşılık indirim ya da kullanmadığınız kalemlerin çıkarılmasını isteyebilirsiniz. Bu, taşınma maliyeti olmadan sonuç verebilir.

Kesintisiz geçiş planı: DNS TTL, paralel çalışma, veri senkronu

Taşınmaya karar verdiyseniz, kesintiyi dakikalara indirmenin yolu iki sunucuyu bir süre paralel çalıştırmaktır.

1. DNS TTL değerini düşürün

Geçişten en az 24 ile 48 saat önce, taşınacak kayıtların TTL değerini düşük bir değere (ör. 300 saniye) çekin. Mevcut TTL değerini şu komutla görebilirsiniz:

# A kaydının TTL değerini gösterir (ikinci sütun saniye cinsinden TTL)
dig +noall +answer example.com A

Beklenen çıktı şu biçimdedir:

example.com.   300   IN   A   192.0.2.10

İkinci sütun 300 veya altındaysa hazırsınız. Değer hâlâ yüksekse, eski TTL süresi dolana kadar bekleyin; önbellekteki kayıtlar ancak o zaman yenilenir.

2. Yeni sunucuyu kurun ve ilk senkronu alın

Yeni sunucuda aynı işletim sistemi ailesini, aynı uygulama ve veritabanı sürümlerini kurun. Dosyaları ilk kez rsync ile taşıyın. Aşağıdaki komut Ubuntu 24.04 ve Debian 12 için hazırlandı; yeni sunucuda çalıştırılır ve eski sunucudan veri çeker. Önce --dry-run ile neyin aktarılacağını görün. Komut kaynakta hiçbir şeyi değiştirmez; hedefte yanlış dizine yazarsanız yalnız o dizini temizlemeniz yeterlidir.

# ORNEK_KULLANICI ve /var/www/ORNEK_SITE değerlerini kendi ortamınıza göre değiştirin.
# Önce deneme: hiçbir dosya yazılmaz, yalnız liste gösterilir
rsync -aHAX --numeric-ids --info=stats2 --dry-run \
  ORNEK_KULLANICI@192.0.2.10:/var/www/ORNEK_SITE/ /var/www/ORNEK_SITE/

# Liste doğruysa gerçek aktarım (tekrar çalıştırıldığında yalnız değişenleri aktarır)
rsync -aHAX --numeric-ids --info=stats2 \
  ORNEK_KULLANICI@192.0.2.10:/var/www/ORNEK_SITE/ /var/www/ORNEK_SITE/

Veritabanını dosya kopyasıyla değil, kendi döküm aracıyla (mysqldump, pg_dump, SQL Server için BACKUP DATABASE) taşıyın.

3. Yeni sunucuyu DNS'i değiştirmeden test edin

Kendi bilgisayarınızın hosts dosyasına alan adını yeni sunucunun IP'siyle yazarak siteyi ya da uygulamayı test edin. Giriş, form gönderimi, e-posta gönderimi, zamanlanmış görevler ve SSL sertifikasını kontrol edin.

4. Son senkron ve geçiş

Düşük trafikli bir saatte eski uygulamayı bakım moduna alın, son rsync ve son veritabanı dökümünü yapın, ardından DNS kaydını yeni IP'ye çevirin. dig ile yeni IP'nin döndüğünü doğrulayın.

5. Eski sunucuyu hemen kapatmayın

Eski sunucuyu en az birkaç gün açık tutun. Geç gelen istekleri, unutulan bir cron işini ya da IP'ye bağlı bir entegrasyonu bu sürede yakalarsınız. Kapatmadan önce son bir tam yedek alıp ayrı bir depoda saklayın.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız aylık fiyatı karşılaştırmak: Yedek, ek IP, lisans ve KDV eklenmeden yapılan karşılaştırma yanıltır.
• Otomatik yenilemeyi kaçırmak: Taahhüt bitimini takvime yazmayan, bir yıl daha bağlanabilir. Bitiş tarihinden en az iki ay önce hatırlatıcı kurun.
• Kur maddesini okumamak: Fatura günü ile ödeme günü kuru arasındaki fark da size yansıyabilir.
• Taşımaya yedeksiz başlamak: Geçiş sırasında hem eski hem yeni sunucuda sorun çıkarsa elinizde bağımsız bir yedek olmalı.
• TTL'yi geçiş günü düşürmek: Önbellekler eski yüksek TTL'yi bir süre daha kullanır; düşürme işini önceden yapın.
• IP'ye bağlı beyaz listeleri unutmak: Banka, e-fatura entegratörü, ödeme altyapısı ya da uzak veritabanı erişimleri sunucu IP'sine bağlıysa yeni IP'yi önceden bildirin.
• Eski sunucuyu erken silmek: Veri teslim ve silme sürelerini sözleşmeden kontrol etmeden hizmeti sonlandırmayın.

Sık sorulan sorular

Dolar endeksli sunucu kiralama her zaman pahalı mı?

Hayır. Kur sabit kalırsa ya da az artarsa dolar endeksli teklif daha ucuz olabilir. Asıl fark risktedir: bütçeniz TL ise kur artışı doğrudan size geçer. Yukarıdaki betikle kendi senaryolarınızı çalıştırıp hangi kur artışında TL sabit teklifin avantajlı hale geldiğini görebilirsiniz.

Yenileme zammına itiraz edebilir miyim?

Sözleşmede fiyat değişikliği hakkı ve bildirim süresi tanımlıysa zam genelde sözleşmeye uygundur. Yine de alternatif teklifle sağlayıcıya başvurup TL sabitleme, uzun taahhüt indirimi ya da kalem düzenlemesi isteyebilirsiniz. Bildirim süresine uyulmadıysa bunu yazılı olarak belirtin.

Taahhüt bitmeden taşınmak mantıklı mı?

Erken çıkış bedelini, kalan sürede elde edeceğiniz tasarrufla karşılaştırın. Bedel tasarruftan büyükse, yeni sunucuyu taahhüt bitimine yakın hazırlayıp geçişi o tarihe denk getirmek daha ekonomiktir.

Taşıma sırasında e-postalar kaybolur mu?

MX kaydını değiştirmeden önce posta kutularını senkronlar ve TTL'yi önceden düşürürseniz kayıp riski azalır. Geçiş sonrası birkaç gün eski sunucudaki kutuları da kontrol edin; geç yayılan DNS nedeniyle oraya düşen iletiler olabilir.

IP adresimi yeni sağlayıcıya taşıyabilir miyim?

Kiralık sunucularda IP adresi genelde sağlayıcıya aittir ve taşınamaz. Kendi IP bloğunuz yoksa yeni IP'yi önceden alın, DNS ve beyaz liste güncellemelerini plana ekleyin.

Bu işi hazır yapmak isterseniz

Planlama, senkron ve geçiş adımlarını kendiniz yürütmek istemiyorsanız, taşıma sayfasından mevcut sunucunuzun bilgilerini paylaşıp geçişin ekibimiz tarafından yapılmasını talep edebilirsiniz. Kampanya koşullarını ve kapsamı aynı sayfada bulabilirsiniz.

Sonuç

Yenileme zammıyla karşılaştığınızda önce artışın kaynağını bulun: kampanya bitişi mi, kur mu, ek kalem mi? Faturanızı kalem kalem ayırın, kur senaryosunu kendi rakamlarınızla hesaplayın ve sözleşmedeki fiyat, taahhüt, veri teslimi ve SLA maddelerini kontrol edin. Taşınma kararı çıkarsa geçişi taahhüt bitimine denk getirin, TTL'yi önceden düşürün, iki sunucuyu bir süre paralel çalıştırın ve eski sunucuyu son yedeği almadan kapatmayın.