Zabbix nedir, nasıl çalışır?
Zabbix; sunucuları, ağ cihazlarını, uygulamaları ve web servislerini izleyen açık kaynak bir izleme yazılımıdır. Bu rehberde Zabbix'in bileşenlerini, veriyi nasıl topladığını, sorunu nasıl algılayıp haber verdiğini ve sürüm döngüsünü sade bir dille anlatıyoruz.
Son güncelleme: 15 Ekim 2026
Rehberler ve içindekiler
Zabbix rehberleri
Kısaca Zabbix
Zabbix, Letonya merkezli Zabbix LLC'nin geliştirdiği, kaynak kodu açık ve lisans ücreti olmayan kurumsal bir izleme platformudur. İlk sürümü 2001'de yayımlandı. Ölçüm toplama, saklama, grafik, uyarı ve raporlama tek yazılımın içindedir: ayrıca bir zaman serisi veritabanı, pano aracı ya da bildirim servisi kurmanız gerekmez.
Zabbix ile tipik olarak şunlar izlenir:
- Linux ve Windows sunucular: işlemci, bellek, disk doluluğu, ağ trafiği, süreçler ve servisler.
- Uygulamalar ve veritabanları: Nginx, Apache, MySQL, PostgreSQL, Redis, Docker ve daha fazlası için hazır şablonlar.
- Ağ cihazları: switch, router, güvenlik duvarı ve UPS gibi cihazlar SNMP ile.
- Web siteleri ve API'ler: erişilebilirlik, yanıt süresi, beklenen içerik ve SSL sertifikasının bitiş tarihi.
- Donanım ve sanallaştırma: IPMI sensörleri, sanallaştırma platformları ve Java uygulamaları (JMX).
Güncel sürümlerin lisansı AGPLv3'tür (eski sürümler GPLv2 idi). Yazılımı kullanmak ücretsizdir; Zabbix LLC ayrıca ücretli destek, eğitim ve danışmanlık satar.
Zabbix'in bileşenleri
Bir Zabbix kurulumu birkaç parçadan oluşur. Küçük kurulumlarda hepsi tek sunucuda çalışabilir:
| Bileşen | Görevi |
|---|---|
| Zabbix server | Merkez. Verileri toplar ya da kabul eder, tetikleyicileri (trigger) hesaplar, problemleri açar ve uyarıları gönderir. C ile yazılmıştır. |
| Veritabanı | Yapılandırma ve toplanan bütün veriler burada durur. MySQL, MariaDB ya da PostgreSQL kullanılır; büyük kurulumlarda PostgreSQL ile TimescaleDB eklentisi sık tercih edilir. |
| Web arayüzü | PHP ile yazılmış yönetim ve görüntüleme arayüzü: host tanımları, şablonlar, panolar, grafikler, problemler ve raporlar. |
| Zabbix proxy | Uzak lokasyonda server adına veri toplar, bağlantı koptuğunda veriyi biriktirip sonra gönderir. Çok lokasyonlu ve kalabalık kurulumlarda yükü dağıtır. |
| Zabbix agent ve Agent 2 | İzlenen sunucuya kurulan ajan. Agent C ile, Agent 2 Go ile yazılmıştır; Agent 2 eklenti mimarisiyle Docker, MySQL ve PostgreSQL gibi uygulamaları doğrudan okur. |
| Java gateway | Java uygulamalarını JMX üzerinden izlemek için isteğe bağlı bileşen. |
Veri nasıl toplanır: aktif ve pasif kontroller
Zabbix agent iki kipte çalışır ve aynı ajan ikisini birlikte kullanabilir:
| Pasif kontrol | Aktif kontrol | |
|---|---|---|
| Bağlantıyı kim açar | Zabbix server ya da proxy, ajana bağlanır | Ajan, Zabbix server ya da proxy'ye bağlanır |
| Port | Ajan TCP 10050'yi dinler | Ajan server'ın TCP 10051 portuna bağlanır |
| Güvenlik duvarı | İzlenen sunucuda içeriye 10050 açılmalı | İzlenen sunucuya içeriden port açmak gerekmez, yalnız dışarıya 10051 |
| Uygun olduğu yer | Aynı ağdaki sunucular | NAT arkasındaki, başka sağlayıcıdaki ya da dışarıya kapalı sunucular |
Aktif kipte ajan, izlemesi gereken ölçümlerin listesini server'dan alır, değerleri toplar ve toplu halde gönderir. Server tarafında bağlantı sayısı azalır, ajanın bulunduğu sunucuda içeriye açık port kalmaz. Bu yüzden internet üzerinden izlenen sunucularda aktif kip tercih edilir.
Ajan kurulamayan cihazlar ajansız izlenir:
- SNMP: ağ cihazları, yazıcılar, UPS'ler.
- Basit kontroller: ICMP ping, TCP port erişimi.
- HTTP agent ve web senaryoları: web sayfası, API ve çok adımlı işlem kontrolü.
- SSH, Telnet, IPMI ve veritabanı (ODBC) kontrolleri.
- Trapper: uygulamanız
zabbix_senderile değeri kendisi gönderir.
Temel kavramlar: host, item, trigger, şablon
| Kavram | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| Host | İzlenen sunucu ya da cihaz | web-01 |
| Item | Toplanan tek bir ölçüm; bir anahtarla tanımlanır | system.cpu.util, vfs.fs.size[/,pused] |
| Trigger (tetikleyici) | Ölçüm üzerinde problem koşulu | avg(/web-01/system.cpu.util,5m)>90 |
| Problem ve olay | Tetikleyici koşulu gerçekleşince açılan kayıt; düzelince kapanır | Disk doluluğu %90'ı geçti |
| Action (eylem) | Problem açıldığında kime, nasıl haber verileceği | Yüksek önemde ekibe e-posta |
| Şablon (template) | Item, trigger, grafik ve keşif kurallarının hazır paketi | Linux by Zabbix agent active |
| Makro | Şablondaki eşik gibi değişkenler; host başına değiştirilebilir | {$CPU.UTIL.CRIT} |
| Keşif (LLD) | Diskleri, ağ arayüzlerini ve servisleri kendiliğinden bulup ölçüm açar | Her disk bölümü için doluluk ölçümü |
Pratikte item'ları tek tek yazmazsınız: host'a bir şablon bağlarsınız, şablon onlarca ölçümü, eşikleri ve grafikleri getirir. Ayrıntısı Zabbix şablonları ve uyarılar rehberinde.
Veri nasıl saklanır
Zabbix iki tür geçmiş tutar. History ham değerlerdir: her ölçümün her değeri. Trends saatlik özetlerdir: her saat için en düşük, ortalama ve en yüksek değer. Ham veri genellikle günler ya da haftalar, saatlik özetler aylar ya da yıllar boyunca saklanır.
Süresi dolan veriyi housekeeper süreci siler. Yüzlerce sunucuda veritabanı hızla büyür; bu noktada disk, indeks, bölümleme (partitioning) ve yedek planı Zabbix'i işleten kişinin en çok zaman ayırdığı konudur.
Zabbix sürümleri: LTS ve ara sürümler
LTS (Long Term Support) sürümleri uzun süre desteklenir: 3 yıl tam destek, ardından 2 yıl sınırlı (güvenlik ve kritik hata) desteği. Arada çıkan ara sürümler yeni özellik getirir ama kısa desteklidir. Üretimde çoğunlukla LTS sürüm kullanılır; hangi sürümün güncel olduğunu ve destek bitiş tarihlerini Zabbix'in sürüm ve destek politikası sayfasından kontrol edin. Güncel LTS serisinde öne çıkanlar:
- Proxy grupları: proxy'ler grup olarak çalışır, yük paylaşılır ve biri düşerse host'lar diğerine geçer.
- Tarayıcı ile izleme: gerçek bir tarayıcıyla sayfa açıp tıklayan sentetik kontroller (Browser item).
- Çok faktörlü kimlik doğrulama: web arayüzüne girişte TOTP ya da Duo ile ikinci adım.
- Asenkron yoklama: ajan, SNMP ve HTTP kontrolleri daha az kaynakla, daha hızlı toplanır.
- Item başına zaman aşımı ve yeni pano bileşenleri.
Zabbix kimler için uygun
- Sunucu, ağ cihazı ve uygulamanın karışık olduğu altyapılar: tek araçla hepsini izlemek isteyenler.
- Hazır şablon ve hazır uyarı isteyenler: kurulumdan sonra birkaç tıklamayla anlamlı izleme.
- Windows ve Linux'un birlikte olduğu ortamlar, eski (legacy) sistemler ve SNMP cihazları.
Kubernetes ve kısa ömürlü konteynerlerin ağırlıkta olduğu ortamlarda Prometheus gibi araçlar daha doğal oturur. Karşılaştırma için Zabbix alternatifleri rehberine bakın.
Zabbix sunucusu kurmadan izlemek isterseniz
Zabbix'in kendisi ücretsizdir ama işletmesi değildir: ayrı bir sunucu, veritabanı bakımı, sürüm güncellemeleri, e-posta ayarı ve izleme sunucusunun da izlenmesi gerekir. Amacınız yalnız sunucularınızı izlemekse hazır Zabbix'i kullanabilirsiniz:
- Zabbix sunucusu, veritabanı, sürüm güncellemeleri ve izleme şablonları bizde; sizin bakım yapacağınız bir izleme sunucusu yok.
- Sunucunuza tek komutla Zabbix Agent 2 kurulur: aktif kipte, PSK ile şifreli, dışarıdan port açmadan.
- Linux ve Windows sunucular, bizde ya da başka bir sağlayıcıda olsun, aynı panelde; e-posta uyarısı, grafikler ve dönem raporu hazır.
- Web adresi, port ve SSL kontrolleri sunucunuzun dışındaki izleme noktalarımızdan yapılır.
Paketler ve sunucu başına fiyat Sunucu İzleme sayfasında; sipariş aynı sayfadaki sipariş formundan verilir.
Sık sorulan sorular
Zabbix ücretsiz mi?
Evet. Zabbix açık kaynaktır (güncel sürümleri AGPLv3 lisanslı) ve lisans ücreti yoktur. Maliyet yazılımda değil işletmededir: Zabbix'in çalışacağı sunucu, veritabanının bakımı, güncellemeler ve bunlara ayrılan zaman. Zabbix LLC isteyenlere ücretli destek satar.
Zabbix ne işe yarar?
Sunucuların, uygulamaların, ağ cihazlarının ve web sitelerinin durumunu sürekli ölçer, bir sorun olduğunda (disk doluyor, servis durdu, site açılmıyor) haber verir ve geçmişe dönük grafik ve rapor sunar. Böylece sorunu kullanıcılarınızdan önce görürsünüz.
Zabbix hangi portları kullanır?
Zabbix agent pasif kontroller için TCP 10050'yi dinler. Zabbix server ve proxy, aktif ajanlardan ve zabbix_sender'dan gelen veriyi TCP 10051'de kabul eder. Web arayüzü kurulumunuza göre 80, 443 ya da 8080 gibi bir HTTP portundadır.
Zabbix agent kurmak zorunlu mu?
Hayır. Ping, port, web ve SNMP kontrolleri ajansız yapılır. Ancak disk doluluğu, süreçler, servisler ve uygulama ölçümleri gibi sunucunun içini görmek için ajan gerekir. Yeni kurulumlarda Zabbix Agent 2 önerilir.
Zabbix LTS ne demek?
Long Term Support, yani uzun süreli destek sürümü. LTS sürümleri 3 yıl tam, 2 yıl sınırlı destek alır. Ara sürümler yeni özellik getirir ama kısa desteklidir; üretim ortamında genellikle LTS kullanılır.
Zabbix ile Grafana birlikte kullanılır mı?
Evet. Grafana'nın Zabbix eklentisi Zabbix'teki verileri Grafana panolarında gösterir. Veri toplama ve uyarı Zabbix'te kalır, Grafana görselleştirme için kullanılır. Zabbix'in kendi panoları da çoğu ihtiyaca yeter.
Zabbix, Zabbix LLC'nin ticari markasıdır. sunucu.com.tr'nin Zabbix LLC ile bir bağlantısı yoktur; hizmetimiz açık kaynak Zabbix yazılımını kullanır.